Karma Devreler ve Direnç Eşdeğerliği nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Karma devrede seri ve paralel bölümleri şema üzerinde ayırt eder.
• Paralel bölümü kendi içinde indirgeyerek tek bir eşdeğer dirence dönüştürür.
• Kalan seri dirençleri toplayarak devrenin eşdeğer direncini hesaplar.
• Hesaplanan eşdeğer direnci ölçüm sonucuyla karşılaştırarak denetim yapar.
• Paralel koldan bir direncin çıkarılması ya da kısa devre olması hâlinde akım değişimini açıklar.

Anahtar fikirler

• Karma devre, seri ve paralel bağlantının bir arada bulunduğu devre tipidir.
• Paralel bölüm kendi kollarına ayrılarak çözülür, tüm devre tek seferde çözülemez.
• Paralel bağlantıda eşdeğer direnç daima en küçük dirençten küçük çıkar.
• Seri bağlantıda direnç çıkarmak toplamı küçültür, paralel bağlantıda büyütür.
• Paralel kollarda gerilim aynı olduğu için akım direnç değerine göre dağılır.
• Hesaplanan eşdeğer, ölçülen dirençle karşılaştırılarak denetim amacıyla kullanılır.

Konunun özeti

Seri bağlantıda aynı akım her dirençten geçtiği için eşdeğer direnç dirençlerin toplamıdır. Paralel bağlantıda her kol aynı gerilimi gördüğü için eşdeğer direnç, dirençlerin terslerinin toplamının tersidir ve en küçük dirençten küçüktür. Karma devrede önce paralel bölümler kendi içinde tek bir eşdeğere indirgenir, ardından kalan seri dirençlerle toplanır. Elde edilen değer ampermetre ya da direnç ölçümüyle karşılaştırılarak denetlenir; fark büyükse bağlantı temasları, küçükse toleranslar incelenir.

Sık yapılan hatalar

• Paralel kollardaki dirençleri doğrudan toplamak: paralel bağlantıda dirençler toplanmaz; kolların her biri kendi eşdeğerine indirgenip sonra tersleri toplanır.
• Eşdeğeri en küçük dirençten büyük bulmak: paralel bağlantı direnci küçülterek akımı artırdığı için eşdeğer en küçük dirençten de küçük olmalıdır.
• Bütün dirençleri tek adımda birleştirmek: önce paralel bölüm çözülmeli, ancak ondan sonra kalan seri kısımlar toplanmalıdır.

İlgili konular

• Buton ve Anahtar Bağlantıları
• Seri Devreler
• Paralel Devreler
• Devre Kurulumu ve Denenmesi
• Üç Fazlı Elektrik Dağıtımı
• Meslek Etiği