Sözcük ve Cümle Anlamı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Sözcüğün gerçek, mecaz ve terim anlamlarını cümle içindeki bağlamla birlikte ayırt eder.
• Eş, zıt ve yakın anlamlı sözcükleri kavram ilişkisi üzerinden doğru değerlendirir.
• Deyim, atasözü ve ikilemeleri yapı ve işlev yönünden ayırt eder.
• Cümleler arasında neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul ve karşıtlık ilişkilerini belirler.
• Anlamca en yakın cümle sorularında yargı yönünü, niceliği ve zamanı koruyarak eleme yapar.

Anahtar fikirler

• Sözcüğün anlamı cümle içindedir; tek başına sözlük anlamı çoğu zaman yetersiz kalır.
• Mecaz anlamda sözcük gerçek anlamından uzaklaşır, terim anlam ise bir uzmanlık alanına bağlıdır.
• Yakın anlamlı sözcükler eş anlamlı değildir; kapsamları farklıdır.
• Neden-sonuçta sonuç gerçekleşmiştir, amaç-sonuçta henüz gerçekleşmemiş olabilir.
• Anlamca en yakın cümlede nicelik (bazı, çoğu, hiçbiri) değişirse şık yanlış olur.
• Cümle tamamlamada şık hem kendi başına doğru hem de bağlamla akışlı olmalıdır.

Konunun özeti

Deyim cümle içinde öge, atasözü tek başına cümledir. Neden-sonuçta sonuç gerçekleşmiştir, amaç-sonuçta henüz gerçekleşmemiştir. Anlamca en yakın cümlede yargı yönü, nicelik, zaman ve özne-yüklem korunur.

Sık yapılan hatalar

• Deyimi sözcük sözcük okumak: Deyimler kalıplaşmış bütünlerdir; burnu havada ifadesi burnun yüksekliğiyle ilgili değildir, kibirlilik anlatır.
• için görünce amaca yormak: için bazen gerçekleşmiş nedeni de gösterir; ayırma için eyleme hangi amaçla sorusu sorulmalıdır.
• Yakın anlamlıyı eş anlamlı sanmak: Yapmak ile etmek benzerdir ama kapsamları farklıdır, aynı kavramı karşılamaz.

İlgili konular

• Paragraf
• Ses Bilgisi ve Yazım Kuralları
• Sözcük Türleri, Cümlenin Ögeleri ve Noktalama