Psikolojinin Konusu ve Yöntemleri nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Psikolojinin tanımını, inceleme alanını ve başlıca alt dallarını ayırt eder.
• Temel psikolojik yaklaşımları kuramcıları ve öne çıkan düşünceleriyle eşleştirir.
• Betimsel, korelasyonel ve deneysel araştırma yöntemlerini koşullarıyla karşılaştırır.
• Bir araştırmada bağımsız, bağımlı ve düzeltici değişkenleri doğru biçimde belirler.
• Korelasyonel verilerden nedensellik sonucu çıkarma hatasını tespit eder ve gerekçelendirir.

Anahtar fikirler

• Psikolojinin konusu davranış ve zihinsel süreçlerdir; gözlenemeyen süreçler test ve deneyle ölçülür.
• 1879'da Wundt'un Leipzig'de kurduğu laboratuvar, psikolojinin deneysel bilim hâline gelmesidir.
• Korelasyon ile nedensellik aynı şey değildir; pozitif ilişki, neden olma kanıtı taşımaz.
• Neden-sonuç yalnızca bağımsız değişkene bilinçli müdahale edilen deneysel tasarımda kurulur.
• Bir konunun alt dalını belirleyen ipucu, örnek olayın geçtiği ortamdır (iş yeri, okul, mahkeme).
• Etikte gönüllülük, gizlilik, zarar vermeme ve geri bildirim (yanlış bilgilendirme düzeltmesi) zorunludur.

Konunun özeti

Yöntemler betimsel, korelasyonel ve deneysel olarak üçe ayrılır; yalnızca deneysel tasarım neden-sonuç ilişkisi kurabilir. Soru çözerken yöntemi, değişkenleri ve etik ilkeleri ayrı ayrı belirlemek, korelasyon-nedensellik tuzağını fark etmek doğru cevabı hızlandırır.

Sık yapılan hatalar

• Korelasyonu nedensellik sanmak: İki değişken birlikte değişiyor diye birinin diğerinin nedeni olduğu söylenemez; üçüncü değişken ihtimali ortadan kalkmaz.
• Betimsel yönteme neden-sonuç yüklemek: Anket ve gözlem yalnızca durumu tarif eder, müdahale olmadığı için etki iddiası kurulamaz.
• Bağımlı değişkeni bağımsız sanmak: Ölçülen sonuç (başarı, süre, puan) her zaman bağımlı değişkendir; karıştırma en sık puan kaybettiren hatadır.

İlgili konular

• Algı, Öğrenme ve Bellek
• Kişilik ve Gelişim Psikolojisi
• Sosyal Psikoloji ve Ruh Sağlığı