Mol Kavramı ve Molar Çözelti Hesabı nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Hesaplar: bir maddenin mol sayısını kütlesi ve molar kütlesi üzerinden n = m / M bağıntısıyla bulur.
• Uygular: istenen molar derişim ve hacimde çözeltiyi analitik terazi, beher ve balon joje kullanarak adım adım hazırlar.
• Açıklar: seyreltme bağıntısını kullanarak stok çözeltiden seri çözelti hazırlamanın mantığını anlatır.
• Karşılaştırır: kütlece yüzde, molar derişim ve ppm birimlerini hangi durumda kullanacağını ayırt eder.
• Denetler: kuru tartım, damıtık su kullanımı ve etiket bilgilerinin neden zorunlu olduğunu gerekçesiyle belirtir.

Anahtar fikirler

• Bir mol, her madde için 6,022 · 10²³ tane demektir; bu sayı sabit bir büyüklüktür.
• Molar kütle sayısal olarak molekül kütlesine eşittir ama birimi g/mol olarak verilir.
• Kristal suyu içeren tuzlarda hesaba beş su molekülü de eklenir; CuSO₄·5H₂O için 250 g/mol bulunur.
• Madde miktarı yalnız kütleye ve molar kütleye bağlıdır; hacim bilgisi çözelti hesabında devreye girer.
• Çözelti konsantrasyonu hesabında hacim mutlaka litreye çevrilmelidir, aksi hâlde sonuç binlerce kat hatalı olur.
• Seyreltmede çözünen madde miktarı değişmez; değişen tek büyüklük toplam hacimdir.

Konunun özeti

Molar kütle bir molün gram cinsinden kütlesidir ve g/mol olarak verilir. Madde miktarı n = m / M bağıntısıyla, molar derişim ise c = n / V bağıntısıyla bulunur; hacim litre cinsinden yazılmalıdır. Seyreltmede madde miktarı sabit kalır ve c₁ · V₁ = c₂ · V₂ bağıntısı geçerlidir. Molar çözelti hazırlama sırası tartma, çözme, balon jojeye aktarma, menisküsü göz hizasında ayarlama, karıştırma ve etiketleme adımlarından oluşur. Kütlece yüzde ve ppm birimleri farklı amaçlar için kullanılır ve mol/L ile karıştırılmamalıdır. Analitik terazi hassasiyeti, kuru tartım ve damıtık su kullanımı doğru derişimin ön koşullarıdır.

Sık yapılan hatalar

• Mol sayısını kütleyle aynı göstermek: 40 g NaOH yazarken miktar 40 değil 1 moldür; kütle g/mol değildir, g birimindedir.
• Hacmi litreye çevirmeden derişim hesaplamak: 500 mL değerini doğrudan payda olarak kullanmak, gerçek değerden 1000 kat büyük bir sayı verir.
• Kristal suyunu hesaba katmamak: CuSO₄·5H₂O için yalnızca CuSO₄ kısmı alınırsa molar kütle eksik bulunur ve mol sayısı hatalı çıkar.

İlgili konular

• Terazi
• Hacim Ölçümü
• Hacim Aletlerinin Doğrulanması
• pH Ölçümü ve Tampon Çözeltiler
• Filtrasyon
• Distilasyon ve Ekstraksiyon