Hacim Aletlerinin Doğrulanması nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Doğrulama ile kalibrasyon kavramlarını ayırt eder ve doğrulamanın amacını açıklar.
• Gravimetrik doğrulama yöntemini adım adım uygular ve hacmi kütle ve yoğunlukla hesaplar.
• Sıcaklık, kirleticilik ve okuma hatalarının ölçüm sonucunu nasıl etkilediğini değerlendirir.
• Bulunan sapmanın kabul edilebilir olup olmadığını gerekçesiyle değerlendirir.
• Doğrulama kaydını eksiksiz tutar ve cihazı kullanım durumuna göre işaretler.

Anahtar fikirler

• Doğrulamada cihazın okuması ayarlanmaz; yalnızca mevcut okuma bağımsız bir ölçümle karşılaştırılır.
• Hesaplamada kullanılan su yoğunluğu, ölçüm anındaki sıcaklığa ait olmalıdır.
• Suyun kütlesi aletin içinde tutulduğu sürece ölçülmeli, sıvı başka bir kaba aktarılmamalıdır.
• Doğrulama öncesi alet çatlak, çizik veya kirlilik bakımından denetlenmeli, hasarlı alet doğrulanmamalıdır.
• Kap yüzeyinde kalan su veya kimyasal, kütleyi yükselttiği için alet doğrulamadan önce tamamen kurutulur.
• Menisküs göz hizasından farklı düzeyde okunursa sabit bir hacim hatası oluşur.

Konunun özeti

Başlıca yöntem gravimetrik doğrulamadır: temizlenmiş aletle alınan saf su tartılır, kütlesi sıcaklığa ait yoğunluğa bölünür ve hacim bulunur. Hesaplanan değer tasarım değeriyle karşılaştırılarak sapma hesaplanır. Sıcaklık, temizlik ve menisküs okuma biçimi sonucu doğrudan etkiler. Doğrulama en az üç kez tekrarlanır, sapma sınırın dışındaysa alet kullanımdan kaldırılır. Kayıt tutulmayan doğrulama yapılmamış sayılır.

Sık yapılan hatalar

• Doğrulama ile kalibrasyonu aynı işlem sanmak: Kalibrasyonda okuma ayarlanır, doğrulamada yalnızca ölçülür. Ayar yapılan cihazın doğrulanmadığı sanılırsa, hata fark edilemez.
• Sıcaklığı kaydetmeden yoğunluk seçmek: Suyun yoğunluğu sıcaklığa bağlıdır; yanlış sıcaklığın yoğunluğu kullanılırsa hesaplanan hacim yanlış çıkar ve sapma yapay olarak oluşur.
• Aleti doğrulamadan önce kurutmamak: Kabın içinde kalan su ya da çözücü kütleyi yükseltir, bulunan hacim olduğundan büyük görünür ve sapma gerekçesiz biçimde büyür.

İlgili konular

• Manyetik Karıştırıcı ve Isıtıcı
• Terazi
• Hacim Ölçümü
• Mol Kavramı ve Molar Çözelti Hesabı
• pH Ölçümü ve Tampon Çözeltiler
• Filtrasyon