Madde ve Değişim nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Maddeleri katı, sıvı ve gaz olarak sınıflandırır.
• Katı, sıvı ve gazların şekil ile hacim özelliklerini karşılaştırır.
• Isı etkisiyle oluşan erime, donma, buharlaşma ve yoğuşma olaylarını açıklar.
• Geri dönüşümlü ve geri dönüşümsüz değişimleri örnekleriyle ayırt eder.
• Su döngüsündeki hâl değişimlerini sırayla anlatır.

Anahtar fikirler

• Bütün maddeler kütle ve hacim sahibidir, az ya da çok yer kaplar.
• Buharlaşma sıvının yüzeyinde her sıcaklıkta gerçekleşir.
• Yanma ve paslanmada yeni madde oluştuğu için geri dönüşümsüzdür.
• Su döngüsünde buharlaşma, yoğuşma ve yağış sırayla gerçekleşir.
• Erime ile donma birbirinin tersi olduğu için geri dönüşümlü değişimlerdir.
• Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur ve her birinin şekil ile hacim özellikleri farklıdır — Madde ve Değişim konusunda önemli bir kavramdır.

Konunun özeti

Isı aldığında madde erir, buharlaşır, kaynar; ısı verdiğinde donar veya yoğuşur. Su 0 °C'de donar, 100 °C'de kaynar. Erime, donma ve yoğuşma geri dönüşümlü; yanma, paslanma ve pişme geri dönüşümsüz değişimlerdir.

Sık yapılan hatalar

• Buharlaşma ile kaynamayı aynı sanmak: Buharlaşma yüzeyde her sıcaklıkta olur, kaynama 100 °C'de tüm sıvıda birden olur.
• Sıvıların hacminin de değiştiğini düşünmek: Sıvı kabın şeklini alır fakat miktarı aynı kaldığı için hacmi değişmez.
• Yanmayı geri dönüşümlü değişim saymak: Yanma sırasında kül ve duman oluşur, eski madde geri getirilemez.

İlgili konular

• Canlılar Dünyası
• Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme
• Hücre ve Organelleri
• Işığın Yayılması ve Gölge
• Elektrik Devre Elemanları
• İnsan ve Çevre