Küresel Ortam ve Doğal Afetler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Küresel iklim sistemini güneş enerjisi ve basınç kuşakları üzerinden açıklar.
• Yer şekilleri ile iklim arasındaki ilişkiyi örneklerle değerlendirir.
• Depremin oluşumunu levha hareketleriyle ilişkilendirir.
• Deprem kuşaklarını dünya ve Türkiye özelinde ayırt eder.
• Sel, heyelan, volkanizma ve çığ afetlerinin nedenlerini karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Türkiye, Alp-Himalaya deprem kuşağının kuzey kolunda ve üç levhanın sınırında yer alır.
• Kuzey Anadolu Fay Hattı sağ yönlü atımlı, Doğu Anadolu Fay Hattı sol yönlü atımlıdır.
• Odak depremin oluştuğu derinlik, merkez ise yeryüzündeki izdüşüm noktasıdır.
• Akdeniz ikliminde yazlar kurak, Karadeniz ikliminde yağış yıl boyu düzenlidir.
• Ardış (gölge) yamaçlar kuru, rüzgâr alan yamaçlar yağışlıdır.
• Depremde ilk davranış çökme, kapanma ve sağlam bir tutunmadır.

Konunun özeti

Levha hareketleri depremleri, eğim ve su koşulları sel, heyelan ve çığları doğurur. Türkiye üç levhanın sınırında bulunduğu için deprem riski yüksektir; riski azaltan şey önleme, doğru anlık davranış ve hızlı müdahaledir.

Sık yapılan hatalar

• Deprem büyüklüğü ile şiddetini eşanlamlı sanmak: Büyüklük enerjiyi, şiddet ise belirli bir noktadaki sarsıntı ve hasarı ölçer; merkeze uzaklık değişse de büyüklük değişmez.
• Sıcaklığı yükseltiyle değil boylamla açıklamak: Sıcaklık düşüşü yükseltilenin, mevsim farkı ise karasallığın sonucudur.
• Rüzgârın yağışı her iki yamaçta eşit bırakacağını sanmak: Rüzgâr alanda yağış, ardış alanda kuraklık görülür; bu bir kuraldır.

İlgili konular

• Doğal Sistemler ve Biyoçeşitlilik – Uygulama ve Değerlendirme
• Toprak Oluşumu ve Türkiye'de Toprak Türleri
• Coğrafi Faktörlerin Bitki Türlerinin Çeşitliliğine ve Dağılışına Etkisi
• Küresel Ortam ve Doğal Afetler – Uygulama ve Değerlendirme
• Ekonomik Faaliyetler ve Kaynaklar
• Ekonomik Faaliyetler ve Kaynaklar – Uygulama ve Değerlendirme