Kalıtımın Temel İlkeleri ve Genetik Çeşitlilik nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kalıtım materyalinin hücredeki yerini ve taşıma yolunu açıklar.
• Gen, alel, genotip ve fenotip kavramlarını tanımlar.
• Çaprazlama yöntemini ve çaprazlama karesini kullanır.
• Monohibrit ve dihibrit çaprazlamalarda beklenen oranları hesaplar.
• Eş baskınlık ile eksik baskınlık arasındaki sonucu karşılaştırır.

Anahtar fikirler

• Kalıtım materyali deoksiribonükleik asittir ve adenin, timin, guanin, sitozin bazlarından oluşur.
• Adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir; bu tamamlayıcılık kuralıdır.
• Gen kalıtım materyalinin bir bölümüdür; kromozom çok sayıda gen taşır.
• Alel, bir genin birbirinin yerine geçebilen sürümleridir.
• Genotip bireyin alel bileşimi, fenotip ise gözlenebilen özelliğidir.
• İki heterozigotun denek çaprazlamasında monohibrit fenotip oranı üçe bir, kontrol çaprazlamasında bire birdir.

Konunun özeti

Adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir; bu tamamlayıcılık kuralıdır. Bir özelliği belirleyen kalıtım materyali bölümüne gen, birbirinin yerine geçebilen sürümlerine alel denir. Alellerin birlikte bulunduğu bileşim genotip, gözlenebilen özellik fenotiptir. Mendel'in bezelye deneylerinde çaprazlama yöntemi kullanılmıştır; çaprazlama karesi ortaya çıkan olası alel bileşimlerini gösterir. İki heterozigot bireyin denek çaprazlamasında monohibrit çaprazlama karesinde dört kutu oluşur; bir kutu çekinik olduğu için çekinik fenotip oranı 1 ÷ 4 = 0,25 yani yüzde 25, baskın fenotip oranı yüzde 75'tir. İki özellik incelendiğinde on altı kutu oluşur ve fenotip oranı dokuze üçe üçe bir çıkar. Kontrol…

Sık yapılan hatalar

• Hata: Genotip ile fenotipin aynı şey olduğunu düşünmek: Genotip alel bileşimidir, fenotip gözlenebilen özelliktir. Doğrusu, bir fenotip birden çok genotiple ortaya çıkabilir.
• Hata: Baskın özelliğin daha güçlü olduğunu düşünmek: Baskınlık ifade edilme sıklığıdır, güç ya da büyüklük değildir. Doğrusu, baskın alel çekinik alelin etkisini örter.
• Hata: Her çaprazlamada üçe bir oranının çıkacağını düşünmek: Üçe bir oranı yalnız iki heterozigotun denek çaprazlamasında görülür. Doğrusu, kontrol çaprazilamasında oran bir e bir olur.

İlgili konular

• Tür, Cins ve Türden Yukarı Sınıflandırma Birimleri
• Bitkisel Doku ve Bitki Organları
• Hayvansal Doku ve Hayvan Organları
• Hücre Bölünmesine Giriş: Mitoz ve Mayoz
• Hücre Bölünmesine Giriş: Mitoz ve Mayoz – Uygulama ve Değerlendirme
• Hücre Döngüsü ve Mitoz Bölünmenin Evreleri