Kalibrasyon nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Kalibrasyon ile ölçüm arasındaki farkı açıklayarak kalibrasyonun amacını belirtir.
• Kalibrasyon eğrisinin eğimi, y eksenini kestiği nokta ve korelasyon değerini yorumlar.
• Doğrusallık, duyarlılık ve seçicilik kavramlarını örneklerle açıklar.
• Sıfır sapması, sapma ve kirlilik gibi etkenlerin ölçümü nasıl etkilediğini değerlendirir.
• Kalibrasyon kayıtlarını ve izlenebilirlik zincirini açıklar.

Anahtar fikirler

• Kalibrasyon bir işlem, ölçüm ise bir sayısal değerdir; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Eğim duyarlılığı, yarım doğrusal olmayı gösterir.
• Doğrusallık kontrolü, ölçüm aralığının uygunluğunu belirler.
• Standart derişimleri kesin olarak bilinmelidir.
• Numune yalnızca eğrinin doğrusal olduğu aralıktan değerlendirilmelidir.
• Seyreltme faktörü hesapta mutlaka düzeltilmelidir.

Konunun özeti

Kalibrasyon eğrisinin eğimi duyarlılığı, y eksenini kestiği nokta sıfır sapmasını verir; korelasyon katsayısı ise doğrusallığı gösterir. Standartların derişimi kesin olarak bilinmeli ve sayısı ölçüm aralığı ile amaçlanan belirsizliğe göre seçilmelidir. Numune yalnızca eğrinin doğrusal olduğu aralıktan okunabilir ve seyreltme faktörü hesaba katılmalıdır. Dış standart yönteminde cihaz ayrıca kalibre edilir, iç standart yönteminde numuneye bilinen iç standart eklenir. Kalibrasyon periyodik olarak tekrarlanır ve kayıtlar cihazı, standartları, tarihi, sonucu ve belirsizliği içerecek biçimde tutulur.

Sık yapılan hatalar

• Standart hazırlamadan ölçüm yapmak: Standart derişimi kesin bilinmeden kurulan eğri, ölçüm sonuçlarını yanlış yönlendirir. Önce standartlar hazırlanmalıdır.
• Tek standartla kalibrasyon yapmak: Tek standart yalnızca bir noktayı tanımlar; eğim ve doğrusallık hakkında bilgi vermez. En az üç standart gereklidir.
• Doğrusal olmayan bölgeden okuma yapmak: Eğrinin doğrusal olmayan bölümünden okunan değer güvenilir değildir; numune seyreltilerek aralığa alınmalıdır.

İlgili konular

• Titrasyon
• Homojenleştirme
• Saklama
• Sistematik Hata
• Rastgele Hata