İslamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Türklerin İslamiyeti kabul sürecindeki aşamaları özetler.
• Unvan, hukuk ve toplumsal düzende meydana gelen değişiklikleri örneklerle gösterir.
• Medrese, mektep ve vakıf kurumlarının eğitime katkısını değerlendirir.
• Ahilik teşkilatının İslam dünyasındaki yeri ve işlevlerini inceler.
• Orta Asya'daki bilimsel gelişmelerin İslam dünyasına katkısını açıklar.

Anahtar fikirler

• Türklerin İslamiyeti kabulü Türk-İslam uyumunu doğurmuştur.
• Uyum süreci, iki kültürün bir süre birlikte yaşaması anlamına gelir.
• Han unvanının yerini Sultan, Hakan ve Padişah unvanları almıştır.
• Türk töresi ortadan kalkmamış, İslam hukukuyla birlikte uygulanmıştır.
• Hanefi mezhebi Türk devletlerinde genel olarak esas alınmış, fıkıh ilmi bu yolla gelişmiştir.
• Orta Asya'nın Semerkant, Buhara ve Fergana şehirleri İslam döneminde bilim merkezi olmuştur.

Konunun özeti

Hükümdarlar Han unvanını bırakarak Sultan, Hakan ve Padişah unvanlarını kullanmaya başlamış; Türk töresinin yanına İslam hukuku eklenmiş, devletlerde genellikle Hanefi mezhebi esas alınmıştır. Ahmet Yesevi'nin Hikmet geleneği ile Kutadgu Bilig gibi eserler Türkçe üzerinden İslam dünyasına köprü kurmuştur. Medrese, vakıf ve Ahilik teşkilatı eğitim ve sosyal hayatın kurumları olarak gelişmiş, Ahilik meslek eğitimi ve yardımlaşma işlevleriyle toplumsal düzenin parçası olmuştur.

Sık yapılan hatalar

• İslamiyeti kabul eden Türklerin kendi geleneklerini bıraktığını düşünmek: Türk-İslam uyumu iki geleneğin birlikte yaşadığı süreçtir; töre de varlığını sürdürmüştür.
• İslamiyetin kabulünü tek bir anda gerçekleşmiş saymak: Kabul farklı dönemlerde ve farklı hızlarda olmuş, topluluklar arası ilişkiler süreci belirlemiştir.
• Ahiliği yalnızca bir esnaf kuruluşu saymak: Ahilik meslek eğitimi, çırak yetiştirme, yardımlaşma ve yol güvenliği işlevlerini de üstlenmiştir.

İlgili konular

• Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş birlikleri
• Türkistan’da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları
• VII-XIII. Yüzyıllar Arasında İslam Medeniyetinin İnsanlığın Ortak Mirasına Katkıları
• XI-XIII. Yüzyıllar Arasında Meydana Gelen Askerî Mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına Katkıları
• Yönetimin Karar Alma Sürecini Etkileyen Unsurlar
• Temel Hak ve Sorumlulukların Toplumsal Düzenin Sürdürülmesindeki Önemi