İndirgenme-Yükseltgenme Tepkimeleri ve Yarı Tepkimeler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bir atomun yükseltgenme sayısını kurala uygun olarak hesaplar.
• İndirgenme ile yükseltgenme olaylarını ve oksitleyici-indirgeyici ilişkisini açıklar.
• Redoks tepkimesini yükseltgenme sayısı değişimine göre tanır.
• Asidik ve bazik ortamda yarı tepkime yazar, elektron sayılarını eşitler.
• İki yarı tepkimeyi birleştirip tam tepkimeyi yük ve atom denetimiyle doğrular.

Anahtar fikirler

• Bağ elektronları elektronegatif atoma tamamen verilir; bu kuralla her atomun yükseltgenme sayısı tek tek bulunur.
• Nötr molekülde yükseltgenme sayılarının toplamı sıfır, yüklü ionda ise iyonun yüküne eşittir.
• Oksijen oksitlerde −2, peroksitlerde −1; hidrojen metal hidrürlerinde −1, diğer bileşiklerde +1 sayılır.
• İndirgenme elektron almaktır ve sayıyı azaltır; yükseltgenme elektron vermektir ve sayıyı artırır.
• Elektron alan tür oksitleyici, elektron veren tür indirgeyicidir.
• Yarı tepkime tek elektronlu denklemdir; toplamada elektron sayıları eşitlenmeli ve en küçük ortak kat kullanılmalıdır.

Konunun özeti

Elektron alan tür indirgenip oksitleyici, elektron veren tür yükseltgenip indirgeyici olur. Yarı tepkime tek elektronlu denklemdir; iki yarı tepkime toplanırken elektron sayıları eşitlenir, asidik ortamda H⁺ ve H₂O, bazik ortamda OH⁻ kullanılır.

Sık yapılan hatalar

• Elektron alan türün adını ters vermek: Oksitleyici elektron alan, yani kendisi indirgenen türdür.
• Peroksitte oksijeni −2 saymak: O–O bağı bulunan peroksitlerde oksijen yükseltgenme sayısı −1'dir.
• Elektron sayılarını eşitlemeden yarı tepkimeleri toplamak: Toplama öncesi eşitleme yapılmazsa denklem geçersizdir.

İlgili konular

• Kimyasal Denge ve Asit-Baz Dengesi
• Elektrokimya
• Organik Kimya
• Metalik Aktiflik
• Elektrokimyasal Hücreler: Galvanik Hücreler
• Standart Hidrojen Elektrot