Etik ve Yasal Sorumluluk nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Etik ilkeler ile yasal yükümlülükleri birbirinden ayırır.
• Mesleki yetkinlik sınırının ne anlama geldiğini açıklar.
• Kişisel verinin korunmasında teknisyenin sorumluluklarını belirtir.
• Çıkar çatışması kavramını örnekle açıklar.
• Belgelendirme ve kayıt tutma yükümlülüğünü gerekçesiyle savunur.

Anahtar fikirler

• Etik ilkeler yasal yükümlülüklerin yerine geçmez.
• Yetkinlik sınırı, yetki belgesinin kapsamıyla belirlenir.
• Teknik olarak yapılabilen işlem yetkili olmayı gerektirmez.
• Kişisel veri yalnızca görev gereği erişilen ölçüde işlenir.
• Saklama süresi dolan kayıt imha edilir.
• Çıkar çatışması ortaya çıktığında karar makama bildirilir.

Konunun özeti

İkisi birbirinin yerine geçmez: yasal olarak izlenmiş bir işlem etik açıdan yine de sorunlu olabilir. Biyomedikal alanda etik ilkeler; yetkinlik sınırına saygı, doğruluğu koruma, kişisel veriyi koruma, kayıt tutma ve çıkar çatışmasından uzak durma başlıklarında toplanır. Yetkinlik sınırı, yetki belgesinin kapsamı dışına çıkmamayı ifade eder; sınırı aşan işlem teknik olarak yapılabilse bile yetkili sayılmaz. Kişisel veri, yalnızca görev gereği erişilen ölçüde işlenir ve saklama süresi dolduğunda imha edilir. Çıkar çatışması, kişinin kişisel çıkarının görev kararıyla örtüşmesidir; saklanırsa karar nesnel olmaktan çıkar. Belgeleme ise etik ve yasal sorumluluğun ortak aracıdır; yazılmayan işlem…

Sık yapılan hatalar

• Yasal izlenmiş bir işlemi etik açıdan sorunlu saymamak: Yönetmeliklere uymak, işlemin kişiye ve topluma zarar vermediğini göstermez; bu yüzden etik değerlendirme yasal denetimden ayrı yürütülür.
• Yetki belgesi olmadan yapılan işlemi kayda geçirerek meşrulaştırmak: Belge, işlemi yapanın yetkisini belgeler; belge olmadan yapılan işlem yetkili sayılmaz ve sonradan belgelenemez.
• Kişisel veriye görev dışı erişimi küçük bir merak için yapmak: Erişim amaca bağlıdır; merak amacı görev gereği değildir ve bu erişim kayda geçerek sorun yaratır.

İlgili konular

• Hasta Güvenliği ve Risk Yönetimi
• Kalibrasyon ve Ölçüm Belirsizliği
• Bakım ve Performans Testleri
• Kariyer Gelişimi ve Mesleki Yeterlilik
• Biyomedikal Sektöründe Girişimcilik