Elle Yiv Alma ve Kılavuz Çekme nedir?
Metal Teknolojisi · 9. Sınıf · Konu 8
Tahmini okuma süresi: 7 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Eğeyi iş parçasına doğru açıyla ve doğru yönde tutarak yiv alır.
- İşin niteliğine göre eğe açısı ve diş sıklığını seçerek gerekçelendirir.
- Kaba, orta ve ince törpüleme aşamalarını sırayla uygulayıp yüzeyi derecelendirir.
- İç çap için kılavuz ölçüsünü verilen formülle hesaplar ve kontrol kâğıdıyla doğrular.
- Yiv alma sırasında parçada oluşabilecek çentik, kenar kırılması ve ölçü hatasını fark edip önler.
Anahtar fikirler
- Yiv alma daima tek yönde yapılır; ileri geri hareket dişleri eğip yüzeye çentik yazdığı için yasaktır.
- Diş sıklığı arttıkça yivler kısalır ve daralır, yüzey pürüzsüzleşir; yüksek diş sıklığı kaba iş için uygun değildir.
- Diş açısı 10°-15° kaba işlerde, 25°-35° pürüzsüz işlerde kullanılır; tırnak yapılmadan yeni aşamaya geçilmez.
- Eğe açısı işin yönüne göre seçilir: yalnız yüzey için 30°, tam yüzey için 30°-45°, köşe için 45°.
- Eğe tabanı parçaya değerse göbeklenme (bilezik) oluşur ve ölçü toleransı aşılır.
- İnce törpülemede açı 10°-20°'ye düşürülür; yalnız tırnak değmesi sağlanır.
Konunun özeti
Eğenin diş sıklığı yiv uzunluğunu belirler: diş sıklıkça yivler kısalır ve daralır, yüzey pürüzsüzleşir; diş seyrekse yivler uzun ve geniş olur, malzeme hızlı alınır ama yüzey kaba kalır. Diş açısı 10°-15° kaba işlerde, 25°-35° pürüzsüz işlerde kullanılır. Yiv alma daima tek yönde yapılır; ileri geri hareket dişleri eğerek yüzeye çentik yazdığından yasaktır. Törpüleme kaba (dişli, 30°-40°), ara (ara dişli, 25°-35°) ve ince (pürüzsüz, 10°-20°) aşamalarından oluşur ve her aşama öncesinde tırnak kontrolü yapılır. Yüzey yalnız yatay tutularak törpülenirse eğe açısı 30° civarında, tam yüzey işleniyorsa 30°-45°'te, köşe törpülemede 45°'te tutulmalıdır; eğe tabanının parçaya değmesi göbeklenme ve…
Çözümlü mini örnek 1
10 mm çapında yumuşak çelik bir deliği bitirmek için diş yüksekliği h = 1,5 mm olan bir kılavuz seçilecektir. Kılavuzun dış çapı yaklaşık kaç milimetredir?
Adım 5: Toplam: 47,12 + 3,4 = 50,52; standart ölçüye yuvarlanır ve 50,5 mm'lik kılavuz seçilir.
Çözümlü mini örnek 2
Bir atölyede 15 mm çapında yuvarlak çelik bir parçanın iç çapı 10 mm'e düşürülmek istenmektedir. Esnek kılavuz her geçişte çapı %6 azaltmaktadır. En az kaç geçiş gerekir?
Adım 5: Kesirli geçiş sayısı yuvarlanır: 7 geçiş gerekir. Denetim: 15 × 0,94⁶ = 9,86 ve 15 × 0,94⁷ = 9,27; 6 geçiş 10 mm'e ulaşmadığı için 7 geçiş gereklidir.
Sık yapılan hatalar
- Eğeyi ileri geri sürerek yiv almak: Her iki yönde yiv bırakılır ve dişler birbirini eğerek yüzeye çentik yazılır. Eğe daima tek yönde hareket ettirilmelidir.
- Tırnak yapıldıktan sonra ince eğeye geçmek: Yüzeyde kalan tırnak pürüzsüz eğeyle alınamaz; önce tırnak kaba eğeyle düşürülmelidir.
- Eğe tabanının parçaya değmesine yol açmak: Yanlış açı göbeklenme (bilezik) oluşturur ve ölçü toleransı aşılır. Eğe yalnız yüzeyi törpüleyecek şekilde açılmalıdır.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Metal Teknolojisi · 9. Sınıf için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.