Çevresel Organizasyonlar ve Anlaşmalar nedir?
Coğrafya · AYT · Konu 20
Tahmini okuma süresi: 9 dk
Kısa cevap
Bu konuda neler öğreneceksin?
- Çevre sorunlarının küresel boyutunu açıklar.
- UNEP ve Birleşmiş Milletler çevre sürecinin oluşumunu sıralar.
- 1992 Rio Konferansı'nın çıktılarını karşılaştırır.
- Kyoto Protokolü ile Paris Anlaşması'nın farklarını karşılaştırır.
- Ozon, atık ve biyosidal alanları düzenleyen anlaşmaları eşleştirir.
Anahtar fikirler
- UNEP, 1972'de Stockholm Konferansı'nın kararıyla kurulmuş ve merkezi Nairobi'de bulunan bir kurumdur.
- UNEP bir mahkeme ya da yaptırım organı değildir; BM kurumları arasında çevre işbirliği platformudur.
- 1992 Rio Konferansı; Rio Bildirgesi, Gündem 21 ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ni beraberinde getirmiştir.
- Kyoto Protokolü sayısal hedefleri sınırlı sayıda ülkeye bağlayıcı kılmış, Paris Anlaşması ise ulusal katkılara dayanmıştır.
- Montreal Protokolü, ticareti uluslararası düzeyde düzenlenebilen maddeler üzerinden başarıya ulaşmış örnek bir metindir.
- Basel, Rotterdam ve Stockholm sözleşmeleri tehlikeli atık ile kalıcı kimyasal maddelerin dolaşımını birlikte denetler.
Konunun özeti
UNEP 1972'de kurulmuş, çerçeve sözleşme ise 1992 Rio Konferansı sonucu doğmuştur. Kyoto Protokolü sayısal hedeflerle, Paris Anlaşması ulusal katkılarla ilerler. Montreal, Basel, Rotterdam, Stockholm, MARPOL, CITES ve Ramsar ise kimyasal madde, atık ve biyosidal konuları düzenler.
Çözümlü mini örnek 1
Sanayileşmiş bir ülkenin 1990 yılında sera gazı salımı 120 milyon ton olarak ölçülmüştür. Ülke, Kyoto çerçevesindeki yüzde 5'lik azaltma hedefini gerçekleştirmek istiyor. Hedeflenen salım yaklaşık kaç ton olmalıdır?
Adım 3: Sonucu yuvarlama yapmadan ton cinsinden yaz ve birimi belirt.
Çözümlü mini örnek 2
Bir gelişmekte olan ülke, Paris Anlaşması kapsamında sera gazı salımını 2010 düzeyinin yüzde 40 altına indirmeyi taahhüt etmiştir. 2010 salımı 250 milyon ton olan bu ülkenin taahhüt ettiği hedef yaklaşık kaç ton olmalıdır?
Adım 3: Başlangıç değerinden çıkar: 250 − 100 = 150 milyon ton hedeflenir.
Sık yapılan hatalar
- UNEP'yi yaptırım organı sanmak: UNEP bir mahkeme ya da denetim kurulu değildir; destek, işbirliği ve koordinasyon kurumudur.
- Montreal Protokolü'nü Kyoto Protokolü'nün devamı saymak: İkisi farklı başlıklar için hazırlanmış ayrı sözleşmelerdir; biri ozon, diğeri iklim değişikliğiyle ilgilidir.
- Paris Anlaşması'nda ülkelere sabit sayısal tavan verildiğini düşünmek: Anlaşma, her ülkenin kendi bildirdiği ulusal katkı üzerinden yürür.
İlgili konular
Sıradaki adım
Tam anlatımKonuyu tam anlatımıyla okuKonu anlatımı, kazanımlar ve örnekler tek sayfada.Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
DersTeders ile devam et
Coğrafya · AYT için çalışma yolu
- OkuKonu anlatımını bu sayfada bitir.
- Soru çözÖrnekleri çöz, cevabı açıklamayla karşılaştır.
- Quiz ile pekiştirHesapla kendini ölç.
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.