Bilimsel Metin ve Deneme nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Bilimsel metinde gözlem, araştırma ve sonuç bölümlerinin görevlerini tanıyabilme
• Nesnel anlatımla öznel anlatım arasındaki farkı ayırt edebilme
• Denemede kişisel düşüncenin gerekçeyle desteklenme biçimini açıklayabilme
• Düşünceyi geliştirme yollarından en uygun olanı seçebilme
• Doğrulanabilir gerçeklere dayanan özgün metinler yazabilme

Anahtar fikirler

• Bilimsel metin, olgulara dayanan ve doğrulanabilir bilgiler üzerine kurulur.
• Gözlem bölümü yalnızca görülenleri içerir, yorum bölüm içinde yapılmaz.
• Araştırma bölümünde karşılaştırma ve açıklama yapılarak konu ayrıntılandırılır.
• Sonuç bölümü gözlemlere bağlanarak yazılır ve doğrulanabilir bir yargı içerir.
• Denemede yazar kendi düşüncesini kanıtlarla destekler ve akıcı anlatımla geliştirir.
• Denemede tez, antitez ve sentez düşünceyi derinleştiren güçlü araçlardır.

Konunun özeti

Gözlem bölümünde görülen ve ölçülen bilgiler düzenli biçimde anlatılır; araştırma bölümünde karşılaştırmalar ve açıklamalarla konu ayrıntılandırılır; sonuç bölümünde ise verilere bağlanarak doğrulanabilir bir yargıya varılır. Deneme ise yazarın kendi düşüncesini kanıtlarla destekleyerek akıcı biçimde anlattığı yazı türüdür. Denemede yazar kendi bakış açısını korur; düşünce, açıklama, örnek, karşılaştırma ve soru yoluyla geliştirilir. Bilimsel metinde doğruluk, denemede ise akıcılık ve düşüncenin inandırıcılığı esastır.

Sık yapılan hatalar

• Hata: Gözlem bölümüne kendi yorumunu karıştırmak. Neden yanlıştır: gözlem yalnızca görülen, ölçülen ve derlenen bilgileri içerir; yorum ayrı bölümde verilmelidir.
• Hata: Sonuç bölümünü gözlemlere hiç göndermeden yazmak. Neden yanlıştır: bağlantısız bir yargı, metinde önceki bölümlerin neden yazıldığını açıklamaz ve güvenilirliği zayıflatır.
• Hata: Denemede düşünceyi gerekçesiz bırakmak. Neden yanlıştır: denemenin amacı düşüncesini kanıtla desteklemektir; kanıtsız düşünce okuru ikna etme görevini yerine getirmez.

İlgili konular

• Dinleme ve Not Alma
• Konuşma ve Sunum
• Şiir Metni
• Mektup Metni
• Afiş ve İlan Metni
• Yazma Süreci ve Taslak