Ampullerin Bağlanma Şekli nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Seri ve paralel bağlı devreleri tanır ve akımın nasıl dağıldığını açıklar.
• Seri bağlı devrede toplam direncin dirençlerin toplamına eşit olduğunu uygular.
• Paralel bağlı devrede toplam akımın kollardaki akımların toplamı olduğunu hesaplar.
• Ampermetreyi seri, voltmetreyi paralel bağlayarak ölçüm yapar.
• Evlerde priz ve lambaların paralel bağlandığını gerekçesiyle açıklar.

Anahtar fikirler

• Seri bağlı devrede akım her noktada aynı, gerilim her ampulde farklıdır.
• Paralel bağlı devrede gerilim her ampulde aynı, akım kollara göre değişkendir.
• Seri bağlı devrede bir ampul yanarken sönse bütün devre durur.
• Ampermetre daima seri, voltmetre daima paralel bağlanır.
• Evde aydınlatma ve prizler paralel bağlanır; böylece bir lamba sönünce diğerleri yanar.
• Paralel bağlamada toplam direnç, tek bir dirençten daha küçüktür.

Konunun özeti

Paralel bağlı devrede her ampul aynı iki noktaya bağlandığı için uçlarındaki gerilim kaynak gerilimine eşittir, toplam akım kollardaki akımların toplamıdır, toplam direnç dirençlerin terslerinin toplamının tersidir ve bir ampul sönse bile ötekiler yanmayı sürdürür. Bu özellikleri nedeniyle ev aydınlatması, prizler ve her odaya ayrı sigorta düzeni paralel bağlamaya dayanır. Ampermetre ölçtüğü akımdan geçmesi için seri, voltmetre ise çok büyük iç direnci sayesinde ölçülen noktalar arasına paralel bağlanır. Karışık devrelerde önce paralel kolların eşdeğer direnci bulunur, sonra seri bağlı dirençlerle toplanarak toplam direnç elde edilir ve Ohm yasasıyla akım hesaplanır.

Sık yapılan hatalar

• Seri toplamını ürün sanmak: Seri bağlı devrede toplam direnç dirençlerin toplamıdır, çarpımı değil. İki ampul 4 ohm ve 6 ohm ise toplam direnç 10 ohmdur.
• Paralel kolda akımı eşit saymak: Paralel bağlı kollarda gerilim eşittir, akım eşit değildir. Akım, her koldaki direncin büyüklüğüne göre farklılık gösterir.
• Ampermetreyi paralel bağlamak: Ampermetrenin iç direnci çok küçük olduğu için paralel bağlandığında kısa devre oluşur ve ölçüm aleti zarar görebilir.

İlgili konular

• Madde ve Endüstri
• Basit Makineler
• Enerji Dönüşümleri ve Elektrik
• Elektrik Enerjisinin Dönüşmesi
• Ohm Yasası
• Sesin Oluşumu, Yayılması ve Sesin Madde ile Etkileşimi