Alkoller ve Eterler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• Alkolleri birincil, ikincil ve üçül olarak sınıflandırıp hidroksil grubunun konumunu belirler.
• Alkol ve eterleri IUPAC kurallarına göre adlandırır ve izomerlerini karşılaştırır.
• Alkollerin fiziksel özelliklerini hidrojen bağı ve molekül kütlesi üzerinden açıklar.
• Alkollerin asitlik derecesini ve iyonlaşma eğilimini karşılaştırır.
• Alkollerin yükseltgenme basamaklarını ve ürünlerini belirler.

Anahtar fikirler

• Alkoller, hidroksil grubunun bağlı olduğu karbonun taşıdığı hidrojen sayısına göre sınıflandırılır.
• Eterlerde oksijen atomu iki karbon arasında köprü oluşturur ve molekülde hidroksil grubu bulunmaz.
• Alkoller hidrojen bağı kurabildiği için aynı karbon sayılı alkanlardan daha yüksek kaynama noktasına sahiptir.
• Molekül büyüdükçe alkolün asidikliği zayıflar ve suyla tepkime eğilimi azalır.
• Alkoller asit katalizörlü ortamda su kaybederek etere veya alkene dönüşebilir.
• Birincil alkolün aldehite, ikincil alkolün ketone, üçül alkolün karboksilik aside yükseltgenmesi beklenir.

Konunun özeti

Eterler ise iki alkil grubunun oksijen atomu üzerinden bağlanmasıyla oluşur ve hidroksil grubu taşımaz. Alkoller hidrojen bağı kurabildikleri için kaynama noktaları kendi kütlelerine yakın analoglarına göre oldukça yüksektir; metanol, etanol ve propanol suyla her oranda karışırken uzun zincirli alkoller suda az çözünür. Alkollerin asidikliği, suyun asidikliğinden daha zayıftır; molekül büyüdükçe bu karakter daha da zayıflar. Alkoller asit katalizörlü ortamda su kaybederek eter veya alken oluşturur, uygun oksitleyici ajanlarla aldehit, keton ya da karboksilik aside yükseltgenir. Eterler nötr karakterlidir, metal katiyonlarıyla tuz oluşturmaz ve bu yüzden anestezik ve çözücü olarak kullanılır.

Sık yapılan hatalar

• Alkolü eter sanmak: Alkol molekülünde oksijene hidrojen bağlıdır, eterde ise oksijen iki karbon arasında köprü oluşturur; hidrojen bağının varlığı temel ayırt edicidir.
• Kaynama noktasını yalnız molekül kütlesine bağlamak: Alkoller kendi kütlelerine yakın alkanlardan daha yüksek kaynama noktası gösterir; farkın nedeni moleküller arası hidrojen bağıdır.
• Üçül alkolün yükseltgenme ürününü keton sanmak: Üçül alkolde hidrojen çıkarıldığı karbonda bağlı karbon kalmadığı için ürün karboksilik asittir, keton değildir.

İlgili konular

• Kimya ve Toplum
• Kimya ve Toplum – Uygulama ve Değerlendirme
• Organik Kimyaya Giriş ve Tümleşik Sentez
• Aldehitler ve Ketonlar
• Karboksilik Asitler ve Esterler
• Karbonhidratlar