1453-1683 Yılları Arasındaki Siyasi ve Askerî Mücadeleler nedir?

Bu konuda neler öğreneceksin?

• 1453-1683 döneminin savaşlarını ve siyasi sonuçlarını kronolojik olarak yerleştirebilmek
• Farklı cephelerdeki mücadelelerin devletin gücünü nasıl etkilediğini karşılaştırabilmek
• Kanuni döneminden Köprülü dönemine kadar yön değişikliğini açıklayabilmek
• Deniz savaşları ile kara savaşlarının amaç farklılığını değerlendirebilmek
• 1683 yılının bu dönem için bir dönüm noktası olma nedenini tartışabilmek

Anahtar fikirler

• 1453’te İstanbul’un fethiyle Bizans siyasi olarak sona ermiş, devletin iki kıtadaki konumu güçlenmiştir.
• 1514 Çaldıran Savaşı, Safevilerle arasındaki sınırın çizilmesinde ve sonraki doğu siyasetinin çerçevesinin oluşmasında belirleyici olmuştur.
• 1526 Mohaç Savaşı ile 1683’teki ikinci Mohaç Savaşı aynı cephede yapılmış olsa da sonuçları tamamen farklıdır.
• Kanuni döneminde 1529 Viyana kuşatması, devletin Avrupa içindeki etkisini görünür kılmış; 1566 Sigetvar kuşatması sırasında Kanuni vefat etmiştir.
• 1571’deki İnebahtı yenilgisi deniz üstünlüğünün kaybıyla, aynı yıl Kıbrıs’ın fethi ise doğu Akdeniz’de konumun güçlenmesiyle sonuçlanmıştır.
• Köprülü döneminde yürütülen Ocak ve Morea savaşları, kriz koşullarında bile alınan toprakların uzun süreli olduğunu göstermiştir.

Konunun özeti

Fatih döneminde İstanbul’un fethiyle Bizans sona ermiş, Anadolu ile Rumeli bağlantısı güçlenmiştir. Yavuz döneminde 1514 Çaldıran Savaşı doğu sınırının çizilmesinde belirleyici olurken Mısır’ın fethi meşruiyeti güçlendirmiştir. Kanuni döneminde 1526 Mohaç ve 1529 Viyana kuşatmasıyla Batı cephesinde zirve yaşanmış, 1566’da Kanuni Sigetvar kuşatması sırasında vefat etmiştir. 1571’de İnebahtı yenilgisi deniz üstünlüğünün kaybettirirken Kıbrıs’ın fethi doğu Akdeniz’de konumu güçlendirmiştir. Köprülü döneminde Ocak ve Morea savaşları yürütülmüş; 1683’teki ikinci Mohaç Savaşı ise dönemin en önemli kırılma noktası olarak kayda geçmiştir.

Sık yapılan hatalar

• İki Mohaç Savaşı’nı tek bir olay gibi görmek: 1526 ve 1683 tarihli Mohaç savaşları farklı dönemlerde ve farklı sonuçlarla yapılmıştır. 1526’da geniş topraklar kazanılırken 1683’te büyük toprak kaybı yaşanmıştır; bu ayrım gözden kaçırılmamalıdır.
• Çaldıran Savaşı’nın cephesini karıştırmak: Çaldıran Savağı doğu cephesinde, Safevilerle yapılmıştır ve sınırın çizilmesinde belirleyici olmuştur. Bu savaşı batı cephesi savaşları arasında göstermek yanlış bir yerleştirmedir.
• 1571 yılındaki iki gelişmeyi aynı sonuçla değerlendirmek: İnebahtı yenilgisi deniz üstünlüğünün kaybıyla, Kıbrıs’ın fethi ise doğu Akdeniz’de konumun güçlenmesiyle sonuçlanmıştır. Aynı yıl olmaları aynı sonucu doğurmaz.

İlgili konular

• Yavuz Sultan Selim ve Doğu Siyaseti
• Kanuni Sultan Süleyman ve Yükselişin Zirvesi
• Denizlerde Osmanlı Gücü
• 1453-1683 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nde Bilim, Kültür, Eğitim ve Sanat Alanında Yaşanan Gelişmeler
• Padişah, Saltanat ve Egemenlik Anlayışı
• Saray Teşkilatı: Birun, Enderun ve Harem