tyt. SınıfTürkçe
İmge ve Yorum — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İmge kavramını tanır ve imge türlerini ayırt eder.
- Teşhis, tevsif ve kinaye imgelerini örneklerle gösterir.
- Edebi unsurları tanır ve metinde bulur.
- Yorumun ne anlama geldiğini açıklar.
- Yorumda uyulması gereken ilkeleri sıralar.
- Bir metinde imge bulma yöntemini uygular.
- Verilen cümlelerdeki imge türlerini sayar ve gerekçelendirir.
Önemli noktalar
- İmge için gerçek anlamdan uzaklaşmak gerekir; gerçek anlam imge oluşturmaz.
- Teşhiste aktarılan özellik insana aittir.
- Tevsifte aktarılan özellik ya da hareket insana ait değildir.
- Kinayede ortada karşılaştırma ilişkisi yoktur.
- Edebî unsur düzyazıda da görülebilir; imge çoğu zaman edebî metinlerdedir.
- Yorumda metnin dışına çıkılamaz ve yazarın niyeti tahmin edilemez.
Formüller ve kurallar
- İmge = gerçek anlamından uzaklaşarak başka bir kavramı canlandıran sözcüktür
- Teşhis = insana özgü özelliğin cansız varlığa aktarılmasıdır
- Tevsif = insana ait olmayan özellik ya da hareketin cansıza verilmesidir
- Kinaye = sözcüğün başka bir anlamla kullanılmasıdır
- Birleştirme imgesi = benzetme yoluyla kurulan aktarımdır
- Edebî unsur = metnin etkisini artıran anlatım ögesidir
- Yorum = metinden çıkarılabilen anlamı açımlama işlemidir
Sık yapılan hatalar
- Gerçek anlamı imge saymak: Sözcük gerçekten gösterdiği işi yapıyorsa ortada imge yoktur; imge için gerçek anlamdan uzaklaşmak gerekir.
- Teşhis ile tevsifi karıştırmak: Teşhiste aktarılan özellik insana aittir; tevsifte insana ait olmayan bir özellik ya da hareket aktarılır.
- Kinayeyi mecaz sanmak: Kinayede anlam başka bir sözcüğün anlamına bağlanarak çekilir; ortada karşılaştırma ilişkisi yoktur.
- Edebî unsuru imgeyle aynı saymak: Edebî unsur anlatımı güçlendiren bir ögedir, imge ise anlamın aktarılmasıyla oluşur.
- Yorumda metnin dışına çıkmak: Yorumda yalnız metinde bulunan ve ondan çıkarılabilen bilgiler kullanılır; yazarın niyeti tahmin edilmez.
- Eksik öge yüzünden imgeyi kaçırmak: Bazı cümlelerde imge, ögenin bir bölümü çıkarıldığında ortaya çıkar; cümle eksik okunursa imge görülmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Cümlede beklenmedik biçimde kullanılan sözcüğü arayın; imgenin taşıyıcısı odur.
- Sözcüğün yaptığı işi gerçekten yapıp yapamadığını sorun.
- Aktarılan özellik insana aitse teşhis, değilse tevsif aranır.
- "Gibi" ifadesi varsa birleştirme imgesi düşünülmelidir.
- Edebî unsurları bulmak için abartma, tekrar, karşıtlık ve sıralamaya bakın.
- Yorum sorularında metinde yazılı olmayan bilgiyi seçenekte eleyin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İmge ve Yorum konusunun çözümlü sorularını çöz.