Anlam Bilgisi — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Sözcüklerin taşıdığı anlam çeşitlerini adıyla sayar ve tanır.
• Gerçek anlam ile terim anlam arasındaki farkı örneklerle gösterir.
• Yan anlamlı sözcükleri cümleden tespit eder ve açıklar.
• Gizli anlamın nasıl oluştuğunu cümle bağlamı üzerinden açıklar.
• Ayrık anlam taşıyan sözcükleri cümlelerdeki kullanımına göre ayırır.
• Eş anlamlı ve zıt anlamlı sözcükleri doğru eşleştirir.
• Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini neden-sonuç ve amaç-sonuç ölçütüyle bulur.

Önemli noktalar

• Gerçek anlam, sözcüğün ilk akla gelen anlamıdır ve cümle yorumunda önce bu denenir.
• Terim anlamın ayırt edici ölçütü kullanıldığı alandır.
• Yan anlamda gösterilen şey değişir, gösterilen bütünün kendisi aynı kalır.
• Gizli anlam cümleden çıkarılamaz; ayrık anlam ise her biri tek tek bağımsızdır.
• Eş anlamlı sözcüklerin değişimi cümlenin anlamını değiştirmez.
• Soyut sözcükler duyu organlarıyla algılanmaz; somut sözcükler algılanır.
• Neden-sonuç ve amaç-sonuç ilişkisi cümleler arası anlamda aranır.

Formüller ve kurallar

• Gerçek anlam = sözcüğün en yaygın ve temel anlamıdır
• Terim anlam = sözcüğün bir bilim ya da meslek dalına özgü anlamıdır
• Yan anlam = sözcüğün bir bütünden parçaya geçmesidir
• Gizli anlam = bağlamla beliren ve cümleden ayrı düşünülemeyen anlamdır
• Ayrık anlam = birbirinden türemeyen birden çok anlamdır
• Eş anlamlı = birbirinin yerine kullanılabilen yakın anlamlı sözcüklerdir
• Zıt anlamlı = anlamları karşıt olan sözcüklerdir
• Anlam ilişkisi = neden-sonuç ve amaç-sonuç gibi bağlardan kurulur

Sık yapılan hatalar

• Terim anlamı yan anlam sanmak: Terim anlam bir bilim dalına özgüdür; yan anlam ise bir bütünden parçaya geçiştir. Kök sözcüğü hem parça gösterir hem de bilimsel anlam taşır.
• Gizli anlamı ayrık anlam sanmak: Gizli anlam cümleden ayrı düşünülemez; ayrık anlam ise birbirinden türemeyen birden çok anlamdır.
• Eş anlamlı ile yakın anlamlıları karıştırmak: Eş anlamlılar birbirinin yerine kullanılabilir; yakın anlamlılar değiştirildiğinde cümlenin anlamı değişebilir.
• Zıt anlamlıları heceleyerek bulmaya çalışmak: Zıt anlam, karşıt anlama gelmektir; heceleme yöntemi yalnız kökü aynı olan sözcüklerde işe yarar ve zıt anlam için ölçüt değildir.
• Soyut sözcükleri somut saymak: Güzel, doğru, cesaret gibi sözcükler duyu organlarıyla algılanmaz; soyut sözcüktür.
• Cümleyi parçalayıp anlam bozukluğunu görmemek: Bir cümlenin anlamı, ögelerinin anlamından ve ilişkisinden doğar. Parçalara ayırınca bozukluk görünmez hâle gelir.

Hızlı tekrar ipuçları

• Sözcüğün anlamını cümleden çıkararak değil, cümle içinde arayarak bul.
• Terim anlam şüphesinde sözcüğün hangi bilim dalında geçtiğini sor.
• Yan anlamda sözcüğün bir organ ya da bir parça adı olup olmadığını denetle.
• Gizli anlamda cümlenin bütününü okumadan karar verme.
• Eş anlamlı denenirken sözcüğün yerine başka bir sözcük koyup cümleyi tekrar oku.
• Hata-avı sorusunda olumsuzluk yanlıştır, doğru değildir ya da sayılmaz biçimlerinden biriyle kurulur.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Anlam Bilgisi konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin