tyt. SınıfTarih

Anadolu Uygarlıkları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

İlk Çağ Anadolu uygarlıklarının hangi çağda ve hangi coğrafyada yer aldığını belirtir.
Hurri, Urartu, Hittit ve Mitanni devletlerinin merkezlerini doğru eşleştirir.
Urartuların Van çevresindeki yerleşimi ile Hittitlerin Hattuşa merkezini karşılaştırır.
Anadolu'nun ticaret yolları bakımından neden kilit konumda olduğunu açıklar.
Fırtına Tanrısı kavramının İlk Çağ Anadolu din dünyasındaki yerini değerlendirir.
Yazılı kaynakların hangi devletlerden günümüze ulaştığını ayırt eder.

İlk Çağ Anadolu'sunda Hurri, Urartu, Hittit ve Mitanni olmak üzere dört büyük devlet öne çıkar.
Urartuların merkezi Van Gölü çevresindeki Merkez Tuşpa'dır.
Hittitlerin merkezi Hattuşa'dır ve bugün Boğazköy adıyla bilinir.
Hurri Kuzeydoğu Anadolu'da, Kızılırmak havzasında yer almıştır.
Mitanni, Anadolu'nun güneydoğu yönünde ve Kuzey Mezopotamya sınırında konumlanmıştır.
Anadolu, Asya ile Avrupa arasındaki kara köprüsü olduğu için ticaret ve savaş bakımından kilit konumdur.
Hittitler kendi yazı sistemlerini kullanmış ve zengin bir mektup ile antlaşma kayıt bırakmıştır.
Fırtına Tanrısı, İlk Çağ Anadolu din dünyasının merkezindeki tanrı adıdır.

Devlet konumu = yön (kuzeydoğu, doğu, iç, güneydoğu) + yerleşim tipi (vadi, delta, yayla, göl kıyısı)
Belge sahipliği = dili + muhatabı + metin türü; bulunduğu yer tek başına yeterli değildir
Antlaşma = iki devletin birbirine verdiği taahhütler; barış şartları dış politikanın göstergesidir
Anadolu'nun konum avantajı = Asya-Avrupa arası kara köprüsü + Ege ve Mezopotamya limanları
Fırtına Tanrısı = İlk Çağ Anadolu din dünyasının merkezindeki tanrı adı
Yazılı kaynak türleri = mektup, antlaşma metni, vakfiye, katalog listesi, yazıt

Urartu ile Hittitlerin merkezlerini değiştirmek: Urartuların merkezi Van Gölü çevresidir ve Merkez Tuşpa adıyla anılır; Hittitlerin merkezi ise Hattuşa'dır, bugünkü adıyla Boğazköy. İki merkez de Anadolu'nun farklı bölgelerindedir.
Hurri'yi güneydoğu devleti saymak: Hurri Kuzeydoğu Anadolu'da, Kızılırmak havzasında yer almıştır. Mitanni ise güneydoğu yönündedir.
Mitanni'yi Mezopotamya'da görmemek: Mitanni Kuzey Mezopotamya yönünde yer alan bir devlettir; Anadolu'nun güneydoğu sınır bölgesinde konumlanmıştır.
Anadolu devletlerini birbirinden bağımsız saymak: Bu devletler birbirleriyle antlaşma yapmış, mektuplaşmış ve ortak düşman karşısında birlikte hareket edebilmiştir. Birbirlerinden bağımsız oldukları doğru değildir.
Fırtına Tanrısı'nı yalnız bir isim gibi görmek: Fırtına Tanrısı, İlk Çağ Anadolu din dünyasının merkezindeki tanrı adıdır ve devletler arası ilişkilerin de bir parçası olmuştur.
Bulunulan yerin yazan devleti gösterdiğini sanmak: Hattuşa'da bulunan bir mektup Mısır'dan gelmiş olabilir. Belgenin dili ve muhatabı, yazan devleti göstermek için bulunduğu yerden daha güvenilirdir.

"Merkez" sorularında Hattuşa ile Merkez Tuşpa'yı karıştırmayın: Hattuşa Hittitlerin, Merkez Tuşpa ise Urartuların merkezidir.
"Hangi yöndedir" sorularında yönü coğrafyadan türetin: Hurri kuzeydoğuda, Urartu doğuda, Mitanni güneydoğuda yer alır.
Anadolu sorularında "Asya ile Avrupa arası" ifadesi görürseniz konu coğrafi konum avantajıdır; bu ipucu çoğu soruyu çözer.
Belge sorularında "hangi dilde yazılmış" ve "kime hitap ediyor" sorularını aklınıza getirin; bulunduğu yer tek başına yeterli bir kanıt değildir.
Fırtına Tanrısı sorusu geldiğinde bunun bir dinî inanç adı olduğunu, bir kişi adı olmadığını hatırlayın.
Anadolu devletlerinin birbirleriyle ilişkisi sorulduğunda antlaşma ve mektuplaşma düşünülmelidir; bu devletler birbirinden bağımsız değildir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.