tyt. SınıfKimya

Asitler ve Bazlar — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Asit ve baz kavramlarının Arrhenius, Brønsted-Lowry ve Lewis modellerindeki tanımlarını karşılaştırır.
Asitleri oksijenli, oksijensiz ve karboksilik olarak sınıflandırır ve molekül yapısıyla sınıflandırmayı ilişkilendirir.
Kuvvetli ve zayıf asit-baz çiftlerini iyon derişimi üzerinden ayırt eder ve karşılaştırır.
Çözeltide asidik ya da bazik özellik oluşmasının iyon derişimiyle bağlantısını açıklar.
Turnusol kâğıdı, indikatör ve pH ölçümü yöntemlerini asit-baz ayırt etme aracı olarak kullanır.
Suda çözünmeyen bazların ayırt edici davranışını günlük hayat bağlamıyla ilişkilendirir.

Tanım modeli seçilmeden verilen soru yanıtlanamaz; Arrhenius, Brønsted-Lowry ve Lewis farklı ölçütler kullanır.
Asit-baz sınıflandırması molekül yapısına, kuvvet sınıflandırması ise suda oluşan iyon derişimine dayanır.
Oksijenli asitlerin çoğu kuvvetlidir ama bu bir zorunluluk değildir; karboksilik asitlerin de kuvvetlisi vardır.
Amonyak zayıf bazdır; zayıf olması onu baz sınıfından çıkarmaz, yalnızca iyon derişimini düşürür.
Suda çözünmeyen bazlar baz sınıfındadır; çözünmemek, baz özelliği göstermemek demektir.
Turnusol kâğıdı yalnızca yaklaşık bilgi verir; asitliğin sayısal ölçümü pH ölçümüyle yapılır.
Kutupluluk farkı, iyonik maddelerin ve polar moleküllü maddelerin suda çözünmesini açıklar.

Arrhenius: suda oluşan H⁺ derişimi arttıkça asitlik artar
Brønsted-Lowry: asit + baz → eşlenik baz + eşlenik asit
Toplam atom sayısı = C + H + O + N +... (molekül formülünden)
Mol kütle = Σ (atom sayısı × atom kütlesi)
Atom oranı = bir elementin atom adedi ÷ toplam atom adedi
Maddenin verdiği iyon miktarı = çözünen madde miktarı × formül birimindeki iyon adedi
Kuvvetli madde için [iyon] ≈ derişim; zayıf maddede [iyon] ≪ derişim
Kutupluluk farkı: polar su, iyonik ve polar moleküllü maddeleri çözer

Lewis tanımını ters yazmak: Elektron çiftini kabul eden madde Lewis asidi, veren madde Lewis bazıdır. "Veren" ve "kabul eden" yer değiştirilirse sınıflandırmanın tamamı ters döner.
Oksijenli ile oksijensizi karıştırmak: Oksijenli asitlerin yapısında oksijen bulunur. Oksijensiz asitlerde ise oksijen bulunmaz; adları karıştırmak formülden kolayca kontrol edilebilir bir hatadır.
Kuvveti yapıdan çıkarmak: Bir asidin güçlü olup olmadığı molekülünde oksijen bulunup bulunmamasıyla değil, suda ne kadar iyon oluşturduğuyla ilgilidir. Oksijensiz olmak zayıf olmak demek değildir.
Amonyakı kuvvetli baz saymak: Amonyak sulu çözeltide tamamen iyonlarına ayrılmaz; kısmen proton kabul ettiği için zayıf baz sınıfındadır. Sodyum hidroksit ise tamamen ayrıldığı için kuvvetli bazdır.
Çözünmeyen bazı baz saymamak: Bakır(II) hidroksit gibi suda çözünmeyen maddeler baz sınıfındadır; yalnızca çözelti vermedikleri için baz özelliğini göstermezler. Çözünmemek ile baz olmamak aynı şey değildir.
pH ölçümünü tahminle değiştirmek: Turnusol kâğıdının rengi yalnızca yaklaşık bir fikir verir. Asitliğin sayısal değeri pH ölçümüyle belirlenir; renkten kesin sayı çıkarılamaz.

Formülde oksijen var mı diye bakmak, oksijenli ve oksijensiz ayrımını tek hamlede çözer.
"Proton veren" ile "proton alan" yönlerini karıştırmamak için cümleyi "asit protonunu verir" diye yeniden yazın.
Kuvvet sorusunda derişim eşit verilmişse iyon derişimi karşılaştırın; verilmemişse "belirtilemez" seçeneğini değerlendirin.
Turnusol kâğıdı sorularında kırmızı-mavi yönünü karıştırmamak için ıslak kâğıt ile kuru kâğıt ayrımına dikkat edin.
Aynı soruda hem sınıflandırma hem kuvvet varsa önce yapıyı, sonra davranışı sorgulayın.
Amfoter maddelerde "hem asitle hem bazla tepkimeye girer" ifadesi tek başına doğru cevaptır.