tyt. SınıfBiyoloji
Canlıların Sınıflandırılması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sınıflandırmada kullanılan takson basamaklarını büyükten küçüğe doğru sıralayabilir.
- İki parçalı adlandırmada cins adı ile tür adının yerini ve yazım kurallarını uygulayabilir.
- Prokaryot ve ökaryot hücreleri temel yapı farklarına göre ayırt edebilir.
- Beş âlemli sınıflandırmada canlıları âlemlere yerleştiren temel ölçütleri açıklayabilir.
- Benzerlik esaslı ve filogenetik sınıflandırma yaklaşımlarını karşılaştırabilir.
- Kromozom sayısı ve poliploidi verilerini kullanarak bir canlının ploidi düzeyini hesaplayabilir.
Önemli noktalar
- Takson basamakları âlem, phylum, sınıf, takım, aile, cins, tür sırasıyla daralır.
- İki parçalı adlandırmada cins adı önce ve büyük harfle, tür adı sonra ve küçük harfle yazılır.
- Prokaryotlarda zarla çevrili çekirdek ile zarla çevrili organeller bulunmaz.
- Beş âlemli sistemde prokaryotlar tek âlemde, ökaryotlar dört âlemde toplanır.
- Mantarların hücre duvarı kitinden, bitkilerinki selülozdan yapılır.
- Poliploidi derecesi, toplam kromozom sayısının kaç takımdan oluştuğunu gösterir.
- Benzerlik esaslı sınıflandırmada dış görünüş ağırlık taşır, filogenetik sınıflandırmada ise ortak atayı temel alır.
Formüller ve kurallar
- Tek takımdaki kromozom sayısı = toplam kromozom sayısı / takım sayısı
- Gamet hücresindeki kromozom sayısı = n
- Poliploidi derecesi = toplam kromozom sayısı / n
- Endosperm kromozom sayısı = 3n
- Ortalama tür sayısı = toplam tür sayısı / toplam cins sayısı
- Nesil sayısı = geçen süre / nesil süresi
Sık yapılan hatalar
- Adlandırmada sırayı ters çevirmek: İki parçalı adlandırmada cins adı önce ve büyük harfle, tür adı sonra ve küçük harfle yazılır. Sıra ters çevrilirse canlının adı hatalı olur.
- Mantarları fotosentez yapıyor saymak: Mantarlar fotosentez yapmaz; kitinli hücre duvarına sahiptirler ve beslenmelerini hazır organik maddelerden sağlarlar.
- Ökaryotu organelsiz sanmak: Ökaryot hücrelerde zarla çevrili çekirdek ve zarla çevrili organeller bulunur; organellerin bulunmaması prokaryotların özelliğidir.
- Türü en geniş basamak sanmak: En geniş basamak âlemdir, tür ise en dar basamaktır. Basamak daraldıkça üyelerin benzerliği artar.
- Sınıflandırmayı yalnız dış görünüşe dayandırmak: Sınıflandırmada hücresel yapı, beslenme biçimi ve moleküler veriler birlikte değerlendirilir; yalnız görünüş yeterli bir ölçüt değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir soruda zarlı çekirdekten söz ediliyorsa geri kalan bütün seçenekleri elemek için önce prokaryot ökaryot ayrımını kur.
- Kromozom sayısı veren sorularda son adımda mutlaka birim yaz; takım sayısı ile kromozom sayısını karıştırma.
- İki parçalı adların büyük harfle başlayan parçasının cins adı olduğunu hatırla; tür adı küçük harfle gelir.
- Sınıflandırmayı bir ağaç gibi düşün: en geniş dal âlem, en uç dal türdür.
- Bir canlının âlemini soran soruda önce beslenme biçimini, sonra hücre duvarı yapısını sor.
- Poliploidi derecesi sorularında toplam sayıyı takım sayısına böl; çarpmak ters işlemdir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Canlıların Sınıflandırılması konusunun çözümlü sorularını çöz.