ayt. SınıfTarih
II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye'nin Siyasetinde Yaşanan Gelişmeler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Savaş yıllarında Türkiye'de yaşanan siyasal değişimleri açıklar.
- Cumhurbaşkanlığının el değiştirmesinin sonuçlarını yorumlar.
- Tarafsızlık, taraf tutmama ve savaş ilanı kavramlarını karşılaştırır.
- 1939 Antlaşması ile 1943 tarihli savaş ilanını çerçeveler.
- Çok partili hayata geçiş sürecinin aşamalarını sıralar.
- Kişi, tarih ve olay eşleşmelerini doğru kurar.
Önemli noktalar
- Savaş boyunca ülkeyi İsmet İnönü yönetmiştir; Cumhurbaşkanlığı 30 Nisan 1940'ta Celal Bayar'dan devralınmıştır.
- Türkiye 1943'e kadar savaş dışındaydı; resmî savaş ilanı 23 Şubat 1943'te Almanya ve Japonya'ya karşı yapılmıştır.
- 19 Mayıs 1939 tarihli dostluk ve yardım antlaşması, ülkenin İtilaf devletleriyle siyasal denge arayışını gösterir.
- Hatay, 29 Haziran 1939 tarihinde Türkiye'nin sınırlarına dâhil edilmiştir.
- 18 Haziran 1941 tarihinde Türkiye'nin bu savaşa katılmayacağı açıklanmıştır.
- 1942'de Varlık Vergisi çıkarılmış, zorunlu askerlik 1941 yılı sonunda yeniden yürürlüğe konmuştur.
- 17 Kasım 1944 tarihli bildirim ve 7 Ocak 1945'te kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, çok partili hayata geçiş sürecini başlatmıştır.
- Türkiye, 25 Nisan – 26 Haziran 1945'teki San Francisco konferansında Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri arasında yer almıştır.
Formüller ve kurallar
- II. Dünya Savaşı = 1 Eylül 1939 – 8 Mayıs 1945
- Celal Bayar = 22 Mayıs 1938 – 30 Nisan 1940 (Cumhurbaşkanı)
- İsmet İnönü = 30 Nisan 1940 – 22 Mayıs 1950 (Cumhurbaşkanı)
- Savaş dışında kalmak = hiçbir tarafta yer almamak
- Savaş ilanı = devletler arası resmî savaş kararı
- 23 Şubat 1943 = Almanya ve Japonya'ya karşı savaş ilanı
- Kurucu üye = kuruluş belgesine ilk imza koyan taraf
- Dörtlü Takrir = 17 Kasım 1944 tarihli bildirim
Sık yapılan hatalar
- Savaş başladığında Türkiye'nin taraflardan birinde olduğunu sanmak: Türkiye 1943'e kadar savaş dışındaydı.
- Savaş ilan edilen devletin mutlaka İtilaf tarafı olduğunu düşünmek: Türkiye, 1943'te Almanya ve Japonya'ya karşı savaş ilan etmiştir.
- Hatay'ın 1939 yerine 1920'de katıldığını söylemek: Hatay, 29 Haziran 1939'da sınırlarımıza dâhil edilmiştir.
- Kurulan partilerin iktidar için kurulduğunu zannetmek: Savaş yıllarında kurulan partiler meclis içinde çalışan muhalefet gruplarıdır.
- Birleşmiş Milletler'in kuruluş konferansını Lozan sanmak: Birleşmiş Milletler kuruluşu San Francisco'da gerçekleşmiştir.
- Cumhurbaşkanı ile ordu başkanını karıştırmak: Bu yıllarda cumhurbaşkanı İsmet İnönü, genelkurmay başkanı Fevzi Çakmak'tır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Tarihleri bir zaman çizelgesine dökerek çalış.
- Kişi, tarih, olay üçlüsünü eşleştirme tablosuyla tekrar et.
- Tarafsızlık, taraf tutmama ve savaş ilanı kavramlarını ayrı kartlara yaz.
- Savaş dışı çizgi ile 1943 sonrası çizgiyi iki sütunlu tabloyla karşılaştır.
- Çok partili hayata geçiş sürecindeki dört adımı (1944 bildirimi, 1945 parti kuruluşu, kurucu üyelik, 1946 seçimleri) sırayla ezberle.
- Bu konuyla komşusu olan çok partili hayat ve Soğuk Savaş konularını birlikte okuduğunda karışan tarihler azalır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.