ayt. SınıfTarih
Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Türk modernleşmesinin siyasi alandaki karşılığını açıklar.
- Tanzimat ve Islahat hareketleriyle Cumhuriyet inkılaplarını karşılaştırır.
- Cumhuriyetin anayasallaşma sürecinde yasama, yürütme ve yargının görevlerini ayırt eder.
- Atatürk ilkelerinin siyasi alandaki karşılıklarını yorumlar.
- Siyasi alanda yapılan inkılapların gerekçelerini değerlendirir.
Önemli noktalar
- Siyasi alanda yapılan inkılapların temel amacı, halkın yönetimde söz sahibi olmasını sağlamaktır.
- Tanzimat ve Islahat'ın ortak yanı devleti ayakta tutma amacı, ortak eksiği ise değişimin yukarıdan aşağıya yapılmasıdır.
- Cumhuriyetin ilanıyla egemenlik halka geçmiş, yönetilenin yönettiği anlayış geçerli olmuştur.
- 1924 tarihli Anayasa egemenliğin gerçek sahibi olarak TBMM'yi göstermiştir.
- Yargıtay 1921'de, Danıştay 1933'te kurulmuş; yargının bağımsız ve tarafsız olması esastır.
- İnkılaplar birbirini tamamlayan ilkeler üzerinde yürütülmüş, hiçbiri tek başına yeterli görülmemiştir.
Formüller ve kurallar
- Türk modernleşmesi = siyasal + hukuki + eğitim + ekonomik inkılaplar
- Islahat = düzeltme; İnkılap = kurum değişikliği
- Tanzimat ve Islahat = yukarıdan aşağıya değişim
- Cumhuriyet = egemenliğin halka geçmesi
- Başkanlık sistemi: yürütmenin başı Cumhurbaşkanı
- Yasama + yürütme + yargı = birbirinden ayrı kurumlar
- Yargı bağımsızlığı = kararın yalnızca hukuka bağlı olması
- Millî irade = halkın belirlediği ve meşru sayılan irade
Sık yapılan hatalar
- Islahat ile inkılap arasındaki farkı görmezden gelmek: Islahat mevcut kurumları düzeltmeye, inkılap ise kurumları değiştirmeye yönelmiştir.
- Tüm değişikliklerin yukarıdan aşağıya yapıldığını sanmak: Osmanlı'da değişim yukarıdan aşağıya, Cumhuriyet döneminde ise halkın iradesine dayanarak yürütülmüştür.
- Egemenliğin kaynağını saltanatta aramak: Cumhuriyette egemenliğin kaynağı halkın iradesidir.
- Başkanlık sistemini meclis hükümeti sistemiyle karıştırmak: Yürütmenin başı Cumhurbaşkanıdır, hükümet meclis içinde kurulur.
- İlkeleri tek başına değerlendirmek: İlkeler birbirini tamamlar; Cumhuriyetçilik olmadan halkçılığın siyasal karşılığı oluşmaz.
Hızlı tekrar ipuçları
- Her olay için önce neden yapıldı sonra nasıl yapıldı sorusunu sor.
- Islahat ile inkılap farkını iki sütunlu bir tabloyla karşılaştır.
- Yasama, yürütme ve yargı kurumlarını görevleriyle eşleştir.
- Kurumların kuruluş yılından çok görevini ve ilkeyle bağını bil.
- İlk adım, sonuç ve ölçüt biçimindeki sorulara ayrı hazırlan.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar konusunun çözümlü sorularını çöz.