News Reporting and the Passive Voice

Konu Anlatımı

Haber Dili

Haber metinlerinde nesne önemlidir; bu yüzden pasif yapı yaygın biçimde kullanılır. Ayrıca haber dili:

• Üçüncü şahıs ağırlıklıdır (haberci olayın içinde değildir).
• Genellikle Present Simple ve Present Perfect kullanır.
• Duygusal yüklemesi düşüktür; olaylar yalın biçimde aktarılır.
• Kaynak, yer ve zaman bilgisi verilir (according to, at, on).

Pasif Yapı

Pasif yapı, eylemi yapan yerine yapılan öne çıkarır:

• olumlu: Subject + be + V3 (past participle) → The bridge was built in 1890.
• olumsuz: Subject + be + not + V3 → The case was not solved.
• soru: Was + subject + V3...? → Was the money raised by the council?

Neden pasif kullanılır? Yapan kişi bilinmiyorsa ya da bilinmesi gerekmiyorsa, ya da eylem öznesinden daha önemliyse pasif tercih edilir.

Edilgen Kipi ve Haber

Haber metinlerinde sık görülen yapılar:

• is expected to + V1 — bekleniyor
• is reported to + V1 — bildirildiğine göre
• has been + V3 — tamamlanmış edilgen eylem
• will be + V3 — gelecekte gerçekleşecek edilgen eylem

Bu yapılarda modalların edilgen hâli kullanılır: must be + V3, should be + V3, can be + V3.

Modallar ve Anlam

• must be + V3 — kesinlikle...-dir (kuvvetli kanıt)
• should be + V3 —...-melidir (tavsiye)
• may be + V3 —...-miş olabilir (olasılık)

Editoryal Yazımın Soruları

Haber metinlerinde haberin değerini belirleyen sorular şunlardır. Bu soruların yanıtları metinde genellikle ilk paragrafta bulunur.

Haber dilinde 5W1H sorularına verilen yanıtlar kısa ve olgusal olmalıdır. Yorum bölümü ayrı ve genellikle opinion başlığı altında verilir; bu iki bölüm karıştırılmamalıdır.

Pasif Yapının Ayırt Edilmesi

Pasif yapı, eylemi yapanın değil eylemin kendisinin öne çıkarıldığı yapıdır. Haber dilinde bu yapı yaygın kullanılır; ancak gerçek özneyi gizlemek riski taşır.

• Basit pasif: Fiilin üçüncü çoğul kişi biçimleri (was, were, is, are, has been, have been) ve edilgen çatı kipidir.
• Eylemin geçişliliği: Fiil edilgen çatı kipi almaz (happen, occur, arrive, take place), bu yüzden pasif yapı kurulamaz.
• Özneyi gizleyen yapılar: it is said that, it is reported that, sources claim that kalıpları özneyi ortadan kaldırır.
• Edilgen yapının sonucu: It was reported that the bridge would be closed. cümlesinde eylemin sahibi açıkça belirtilmemiştir.

Bu nedenle haber çözümlerinde pasif cümlenin gerçek öznesini bulmak önemli bir beceridir. Metinde «kaynak», «resmî açıklama» ya da «it is believed that» gibi ifadeler geçiyorsa, gerçek bilgi kaynağını bu ifadelerden çıkarmak gerekir.

Özet

Haber dili üçüncü şahıs ağırlıklı, duygusuz ve nesne odaklıdır; bu nedenle pasif yapı sık kullanılır. Pasif yapı be + V3 düzenindedir ve olumlu, olumsuz, soru biçimlerinde kurulabilir. Haber metinlerinde is reported to, is expected to gibi edilgen yapılar ile must be, should be, may be gibi edilgen modallar yaygındır. Yapan kişi bilinmiyorsa veya eylem öznesinden daha önemliyse pasif kullanılır.

Sık Yapılan Hatalar

• Pasif yapıda V3 yerine V1 kullanmak: Pasif yapı daima be + V3 biçimindedir.
• Edilgen modalde be'yi atlamak: must be + V3 doğru biçimdir; must + V3 edilgen anlamı kaybeder.
• Haber metninde we zamirini kullanmak: Haberci olayın içinde değildir, bu yüzden birinci çoğul şahıs kullanılmaz.

Edilgen Yapının Kullanım Alanları

Pasif yapı belirli bağlamlarda tercih edilir:

• Bilimsel metinler: yapan kişi çoğu zaman belirtilmez.
• Haber metinleri: kaynak yerine olay ve sonuç öne çıkar.
• Resmî belgeler: sorumluluk kuruma atfedilir (The decision was made by the committee).
• Öznel yorum gerektirmeyen anlatım: değerlendirme yapılmaz.

Edilgen ile Etken Arasındaki Anlam Farkı

• He wrote the letter. — sorumluluk kişidedir.
• The letter was written. — eylemin kendisi önemlidir, kişi değil.
• He was punished for the mistake. — sonuç öne çıkar, kişi belirtilmez.

Bu fark sınavda neden sorusuna dayalı çıkarım sorularında kullanılır: «Why is the passive used here?» sorusunun cevabı genellikle «the doer is unknown or unimportant» biçimindedir.

Edilgen Zamanlar Özeti

• Geçmiş: was/were + V3
• Şimdiki: is/are being + V3
• Tamamlanmış: has/have been + V3
• Gelecek: will be + V3
• Modal: must / should / may / can be + V3

Ne Öğreneceğiz

Haber dili, pasif yapı, edilgen cümleler ve modalların haber metinlerinde kullanımı Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Haber metinlerinin dil özelliklerini tanır.
• Pasif yapıyı doğru kurar ve edilgen anlamı çözer.
• Modalların haber metnindeki işlevlerini ayırt eder.
• Edilgen yapının yan cümlede kullanıldığı karmaşık cümleleri çözümler.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Pasif yapı be + V3 düzenindedir.
• Haber dili üçüncü şahıs ağırlıklıdır.
• Haber metinlerinde duygu yüklemesi düşüktür.
• Edilgen modallar must be, should be, may be biçimindedir.
• Pasif, eylem öznesinden daha önemli olduğunda tercih edilir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Put the sentence into the passive: They built the bridge in 1890.

1. The object 'the bridge' becomes the subject.
2. 'built' is already a past participle.
3. Therefore: The bridge was built in 1890.

Sonuç/cevap: The bridge was built in 1890.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Why is the passive often preferred in scientific writing?

1. The doer is usually unknown or unimportant.
2. The procedure or result is the focus.
3. Therefore the passive is preferred.

Sonuç/cevap: Because the action and its result matter more than the agent performing it.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Example 1: Passive basic konusunun adımları:

1. The object 'the bridge' becomes the subject.
2. 'built' is already a past participle.
3. Therefore: The bridge was built in 1890.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Write a short news report (eight sentences) about a fictional local event. Use at least five passive sentences, one passive modal and one passive question. Do not use the first person.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Sekiz cümlelik haber metninin yazılması 3 puan; en az beş edilgen cümlenin kullanılması her biri 1 puan (5 puan); bir edilgen modalın kullanılması 2 puan; bir edilgen sorunun sorulması 2 puan; birinci şahıs zamirlerinin kullanılmaması 1 puan; dilbilgisi ve noktalama 2 puan.