Stereotypes and Cultural Diversity in the World

Konu Anlatımı

1. Bu Konuda Ne Öğreneceğiz?

Bu konunun üç anahtar kelimesi vardır: stereotype (kalıp yargı), cultural diversity (kültürel çeşitlilik) ve world (dünya). Bu üç kavram birbirine yakın görünür ama tamamen farklı işler görür. Kalıp yargı, bir insan grubu hakkında hazır bulunan ve deneyime göre değişmeyen aşırı basitleştirilmiş düşüncedir. Kültürel çeşitlilik ise bir toplumda yaşayan farklı dil, din, yemek, müzik ve geleneklerin bir arada bulunmasıdır. Dünya genelinde bu çeşitlilik arttıkça kalıp yargıları fark etmek de o kadar önemli hâle gelir.

2. Ön Bilgi: Kavramlar Nerede Kullanılır?

Stereotype sözcüğü İngilizcede hem günlük konuşmada hem de sosyoloji kitaplarında geçer. Çoğu zaman olumsuz yargı bildirir; nadiren nötr biçimde genel izlenim anlamında da kullanılabilir. Cultural kelimesi yalnızca kültür kelimesinden değil, cultural exchange (kültürel değişim), cultural identity (kültürel kimlik) gibi birleşimlerden de anlaşılır. Diversity ise farklılığın çokluğunu anlatır: aynı sınıfta yedi farklı dil konuşulması kültürel çeşitliliğe somut bir örnektir. World kelimesi büyük ölçekli bağlam kurar; dünya genelinde ortak bir olaydan söz ederken kullanılır.

Bu üç kavramın yanında sınavlarda sık geçen prejudice (önyargı), discrimination (ayrımcılık), minority (azınlık), heritage (kültürel miras) ve assimilation (uyumlaşma) kelimelerini de bilmelisiniz.

3. Basit Örnek

Bir öğrenci düşünsün: yeni okulunda iki farklı ülkeden arkadaşları var. İlk gün arkadaşının tuhaf konuştuğunu düşünüyor ve bütün o ülkenin aynı böyle konuştuğunu varsayıyor. Bu düşünce bir stereotypedır, çünkü tek bir kişiden yola çıkıp bütün bir ülkeyi hükmetmiştir. Oysa aynı sınıfta yedi farklı dilin konuşulması cultural diversityye işaret eder ve bu çeşitlilik bir sorun değil, bir zenginliktir.

4. İleri Örnek

Düşünceyi genişletelim. Bir toplumda farklı diller konuşan gruplar yaşadığında, dışarıdan bakıp bu toplum karışık diyen tutum ethnocentrismye (kendi kültürünü merkez alıp başkasını ölçme) yaklaşır. Buna karşılık farklılıkları bir arada tutmayı amaçlayan pluralism (çoğulculuk) yaklaşımı, kültürel çeşitliliği bir değer olarak görür. Bu ikisi arasındaki fark, dilde prejudice ile discrimination arasındaki farkla paraleldir: ilki bir düşünce, ikincisi bir davranıştır.

5. Adım Adım Çözülmüş Örnek

Soru: People who have never lived abroad often judge other cultures too quickly cümlesinde judge fiilinin yapısını ve cümlenin yorumunu çözün.

1. Adım 1: Cümlenin öznesi People who have never lived abroad öbeğidir; who göreli cümlesi kişileri belirtir.
2. Adım 2: have never lived ifadesi şimdiki zamanda tamamlanmış olumsuz bir eylemi gösterir.
3. Adım 3: judge fiili yüklem, other cultures ise nesne konumundadır.
4. Adım 4: Cümle, tecrübesi olmayan insanların kalıp yargıya yatkın olduğunu söyleyen bir yorum cümlesidir.

Sonuç: Cümle kültürel çeşitliliğin kendisini değil, insanların bu çeşitliliği hızlıca yargılayışını eleştirir. Bu yüzden anlatımın odağı kalıp yargıdır, çeşitliliğin kendisi değildir.

6. Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, sınavda en sık karıştırılan altı kavramı tek yerde toplar. Kalıplakları birbirinden ayırmak için önce düşünce mi davranış mı sorusunu sorun.

7. Sık Yapılan Hatalar

• Stereotype ile prejudice'i aynı kelime sanmak: Kalıp yargı bir genellemedir, önyargı ise genellemeden doğan olumsuz tutumdur.
• Kültürel çeşitliliği olumsuz anlamak: Çeşitlilik bir sorun değil, bir toplumun gücüdür.
• Yerli hâlleri çevirirken yargılayıcı ifade kullanmak: Ders kitabında ve sınavda önyargı belirtmek yerine prejudice against a group gibi nötr tanımlayıcı yapılar kullanılır.
• Stereotypes sözcüğünü her durumda çoğul saymak: Tek bir yargıdan söz ederken stereotype, sınıflama yapılırken stereotypes denir.

8. Sınav Odaklı Ek Not: Hangi Soru Tipi Nasıl Çözülür?

• Sözlük sorularında önce kelimenin olumlu mu olumsuz mu olduğuna bakın; aynı kökten gelen kelimelerde anlam değişebilir.
• Edilgen çatı sorularında eylemi yapan kişi değil, eylemin kurbanı önemlidir; bu yüzden by ifadesinden sonra özne aranır.
• Metin çıkarımı sorularında seçenekteki her kelimeyi metinle karşılaştırın; metinde geçmeyen ayrıntılı seçeneği hemen eleyin.
• Dolaylı konuşma sorularında eylem zamanının ve göstericilerin değişip değişmediğine özellikle bakın.

9. Özet ve Kendini Dene

Özet: Stereotype bir grup hakkındaki hazır ve aşırı basitleştirilmiş düşüncedir; cultural diversity dünyanın her yerinde farklı kültürlerin bir arada bulunmasıdır. Dünya genelinde kültürel çeşitlilik arttıkça kalıp yargılara karşı farkındalık da artar. Kendini dene: bir haberin her milleti aynı biçimde gösteren bir cümlesini bul, bu cümlenin neden bir kalıp yargı örneği olduğunu açıkla ve kalıp yargı ile önyargı arasındaki tek farkı bir cümleyle belirt.