Gaining Awareness on Climate Change

Konu Anlatımı

Ne Öğreneceğiz?

Bu konuda İngilizcede gaining awareness ifadesinin ne anlama geldiğini ve climate change konusuyla nasıl çalışılacağını inceleyeceğiz. Konu adındaki kelimelerin Türkçe karşılıkları şöyledir: gaining = kazanmak, edinmek; awareness = farkındalık; climate = iklim; change = değişim, değişiklik. Yani başlık, iklim değişikliği konusunda farkındalık kazanmak anlamına gelir.

Çevreyi koruma sorumluluğu yalnızca büyük kurumların işi değildir. Environmental awareness (çevresel farkındalık), insanın kendi davranışının doğayı nasıl etkilediğini fark etmesi ve bu etkiyi azaltmak için bilinçli kararlar vermesidir. Bu konuda hem kelime bilgisi hem de dil bilgisi çalışacağız.

Ön Bilgi: İklim, Hava ve Atmosfer

İngilizcede weather (hava durumu) ile climate (iklim) birbirine karıştırılmamalıdır. Hava durumu kısa süreli, günlük bir durumdur; bugün yağmurlu demenin karşılığı weather'dır. İklim ise bir bölgenin yıllar boyunca ortalama hava koşullarıdır. Bu yüzden son yıllarda bölgenin climate'ının ısındığı söylenir.

Dünya'yı çevreleyen gaz katmanına atmosphere (atmosfer) denir. Atmosferdeki greenhouse gases (sera gazları), özellikle karbondioksit ve metan, yeryüzünden geriye ısıyı yansıtır. Bu doğal sera etkisi yaşamı mümkün kılar; ancak gaz miktarı insan faaliyetleriyle artınca sera etkisi güçlenir ve climate change ortaya çıkar.

İklim değişikliğinin doğrudan sonuçları arasında drought (kuraklık), taşkın, orman yangınları, sıcak hava dalgaları ve buzulların erimesi sayılır. Bunların her biri canlı hayatı, tarımı ve su kaynaklarını tehdit eder; bu yüzden awareness, yani farkındalık, sorunu anlamakla başlar.

Basit Örnek

Bir okulda hafta boyunca çevre bilinci etkinliği yapılmıştır. Öğrenciler sınıflarındaki ışıkları boşta bırakmadı, su musluklarını kapatmayı öğrendi ve kâğıtları iki yüzlü kullandı. Öğretmen, climate change pahalı bir sorun değildir, önce farkındalık gerekir dedi. Bu örnekte iki mesaj vardır: hem çevresel farkındalık hem de küçük alışkanlıkların birikimidir.

İleri Örnek: Birey, Toplum ve Devlet

İklim konusundaki eylemler üç düzeyde düşünülebilir. Birey düzeyinde raising awareness (farkındalık oluşturmak) önemlidir; okullarda kurulan çevre kulüpleri, geri dönüşüm kutuları ve tasarruf alışkanlıkları bu düzeye girer. Toplum düzeyinde kent yönetimleri otobüs hatlarını genişletir, bisiklet yolları yapar ve halkı farkındalık kampanyalarıyla bilinçlendirir. Devlet düzeyinde ise emisyon hedefleri belirlenir, sera gazlarını sınırlayan kurallar yürürlüğe konur.

İklim konusunda kullanılan kalıp ifadeleri öğrenmek, metin çıkarımı sorularını çözmeyi kolaylaştırır. Take action (önlem almak), reduce (azaltmak), conserve (korumak, tasarruf etmek), deplete (tüketmek, eksiltmek) ve contribute to (katkıda bulunmak) bu alanda sık geçer. Örneğin Burning coal contributes to climate change cümlesinde katkı ilişkisi açık biçimde kurulmuştur.

Enerji tarafında renewable (yenilenebilir) ve non-renewable (yenilenemeyen) kaynaklar ayrılır. Rüzgâr, güneş, su ve jeotermal enerji yenilenebilirdir; kömür, petrol ve doğal gaz ise tükendiği için yenilenemeyen kaynaklardır. Güneş panelleri yerine kömürlü bir santral kullanmak emissions (salınan gazlar) miktarını ciddi biçimde artırır.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Bir metinde şu bilgiler verilmiştir: Şehrin elektriğinin çoğu güneş panellerinden sağlanıyor, ulaşım için bisiklet yolları yapılıyor ve okullarda düzenli çevre günleri düzenleniyor. Metinden hangi sonuçlara varılabilir?

1. Adım 1: Enerji kaynağını belirle: elektriğin çoğunun güneşten gelmesi, fosil yakıt bağımlılığının azaldığını gösterir.
2. Adım 2: Ulaşım ipucunu değerlendir: bisiklet yollarının yapılması, egzoz gazı üreten taşımacılığa alternatif sunulduğunu gösterir.
3. Adım 3: Farkındalık ipucunu değerlendir: okullarda düzenlenen çevre günleri, toplumun climate change konusunda bilinçlendirilmeye çalıştığını gösterir.
4. Adım 4: Sonucu İngilizce bir cümleyle ifade et: This city is taking serious steps to raise awareness of climate change.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

• Weather ile climate karıştırılmamalıdır; bugünün hava durumu için weather, yılların ortalaması için climate kullanılır.
• Emisyon azaltmak için reduce, tasarruf yapmak için save ya da conserve kullanılır; bu üç sözcük aynı fiil değildir.
• Edat değiştirilemez: be aware of, be concerned about, depend on ve lead to kalıpları sabittir.
• Increase sözcüğü artış yönündedir; climate change için kullanılan ifadelerde azaltma gerektiği yön bu sözcükle çevrilemez.
• İkinci ve üçüncü koşul cümleleri karıştırılmamalıdır; ikinci koşulda gerçek dışı şimdiki, üçüncü koşulda geçmişe yönelik had ve past participle yapısı kullanılır.

Sınav Odaklı Ek Not

Kelime anlamı sorularında önce sözcüğün bağlamını belirleyin: hava ile ilgili bir cümlede climate, kaynaklarla ilgili bir cümlede renewable aranır. Boşluk doldurma sorularında cümlenin zamanını ve öznesini denetleyin: for decades ifadesi varsa present perfect beklenir. Edilgen yapı sorularında be fiilinin özneyle uyumunu ve asıl fiilin past participle biçimini birlikte kontrol edin. Metin çıkarımı sorularında sayı, tarih ya da iki oran verilmişse bunları karşılaştırın; üçte biri ile dörtte biri gibi ifadeler sonucu değiştirir. Karşılaştırma sorularında iki kavramı aynı ölçütle kıyaslamak gerekir; mitigation ile adaptation karıştırılmamalıdır.

Özet ve Kendini Dene

Climate change, insan faaliyetlerinin sera gazlarını artırmasıyla atmosferdeki ısıyı tutma dengesinin bozulması ve bunun doğrudan sonuçlarıdır. Bu konuda kelime bilgisi kadar dil bilgisi de önemlidir: edilgen yapı, koşul cümleleri, göreli cümleler ve gaining awareness ifadesiyle ilgili kalıplar sık sorulur. Kendini dene: bir okulun climate konusunda yürüttüğü üç çevre etkinliğini anlatan altı cümlelik kısa bir metin yaz; en az bir edilgen cümle, bir koşul cümlesi ve beş adet çevre kelimesi kullan.