ayt. SınıfFelsefe

Mantık ve Akıl Yürütme — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Tüm cümleler önerme değildir (soru, emir).
Bileşik önermenin değeri bağlaçlarla belirlenir.
Safsata, geçersiz akıl yürütmedir.
Bileşik önermenin doğruluk değeri bağlaçların kuralıyla satır satır bulunur.
Koşullu önermede yanlış yalnızca doğrudan yanlışa geçtiği durumda ortaya çıkar.
Tümdengelim kesin, tümevarım ise olası sonuç verir; ikisini karıştırmak büyük bir hatadır.
Analoji benzerlik oranına dayanır; benzerlik zayıfsa çıkarım da zayıftır.
Safsata, biçimsel olarak geçerli görünen fakat aldatıcı olan geçersiz akıl yürütmedir.

Önerme = doğru/yanlış yargı
ve: ∧, veya: ∨, değil: ¬
ise: →, ancak ve ancak: ↔
Tümdengelim = kesin
Tümevarım = olası
Bağlaçlar: ve ∧, veya ∨, değil ¬, ise →, ancak ve ancak ↔.
İse (→) önermesi yalnızca doğru → yanlış durumunda yanlıştır, öteki üç durumda doğrudur.
Tümdengelim genelden özele kesin sonuç verir, tümevarım özelden genele olası sonuç verir.
Geçerli çıkarımda önlemler doğruysa sonuç her zaman doğrudur; safsatada ise geçersizlik vardır.
Önerme doğru ya da yanlış yargı bildirir; soru, emir ve dilek cümleleri önerme değildir.

Tümevarımı kesin sanmak: Olasıdır.
ve ile veya bağlacını karıştırmak: Farklı doğruluk tabloları vardır.
Otoriteyi kanıt sanmak: Safsatadır.
İse bağlacını veya ile karıştırmak: İse önermesi yalnızca doğrudan yanlışa geçerken yanlıştır, veya önermesi ikisi de yanlışken yanlıştır.
Tümevarımı kesin sanmak: Tümevarım örneklerden genelleme yaptığı için sonucu kesin değil, olasılıklıdır.
Otoriteye başvuran her çıkarımı geçerli saymak: Ünlü ya da unvanlı birinin görüşü kanıt değildir, çoğunluk da doğruluğun garantisi değildir.
Soru ve emir cümlelerini önerme sanmak: Önerme yargı bildirir; soru ve emir cümleleri yargı bildirmediği için önerme değildir.

Doğruluk tablolarını çizerek öğren.
Bağlaç sembollerini ezberle.
Safsataları örneklerle tanı.
Doğruluk tablosunu ezberleme, kendin çiz; özellikle ise bağlacının tek yanlış durumunu işaretle.
Soru türünü önce belirle: tanım, geçerlilik ve safsata sorularının ayrı ayrı kuralı vardır.
Sınavda uzun akıl yürütme sorularında önce sonucu değil, biçimin geçerliliğini sorgula.
Safsata sorularında şıkları okurken konudan sapmayı ve otoriteye dayanmayı ayrı ayrı ara.