Dil Felsefesi ve Anlam Kuramları — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Dilin gerçekliği kurma ve sınırlama gücünü açıklar.
• Frege'nin içerik ile bildirim ayrımını ve bağlam ilkesini yorumlar.
• Kullanım kuramı ile referans kuramını karşılaştırır.
• Kripke'in özel adlara ilişkin gönderim açıklamasını değerlendirir.
• Austin ve Grice'in edim ile örtük anlam kuramlarını analiz eder.
• Bu görüşlerle ilgili akıl yürütme ve önerme türü sorularını çözer.

Önemli noktalar

• Dil, olguları yansıtan bir ayna değil; dünyayı kurma, sınırlama ve yeniden biçimlendirme gücü taşıyan bir etkinliktir.
• Frege'de içerik ile bildirim ayrımı, anlamın hem öznel hem doğrulanabilir yanını göstermesi için yapılmıştır.
• Wittgenstein'ın geç dönem anlayışında anlam, sözcüğün sabit bir özelliği değil toplumsal bir pratiğin içindeki kullanımıdır.
• Kripke'ye göre özel adlar kesin betimlemelere değil, uzun bir nedensel zincirle ulaşılan kastedilen nesneye gönderir.
• Austin'in edim kuramı, dilin dünyayı yalnızca betimlemekle kalmayıp eylemde bulunduğunu ortaya koyar.
• Grice'ın örtük anlam kuramı, işbirliği ilkesinin ihlal edildiği durumda yalnız anlamın oluşabileceğini gösterir.
• Referans, kullanım, davranışçı, kavram ve doğrulama koşulu kuramları birbirini dışlamaz; sordukları soru farklıdır.
• Searle'in sosyal kuramında dil, uyulması gereken kurallardan oluşan bir eylem düzeni olarak ele alınır.

Formüller ve kurallar

• Referans kuramı: anlam = sözcükle nesne arasındaki gönderim
• Kullanım kuramı: anlam = sözcüğün dil oyunundaki kullanımı
• Frege: içerik herkese açıktır, bildirim doğrulanabilir
• Bağlam ilkesi: anlam, cümlenin bütünden çıkarılır
• Kripke: özel ad = betimleme değil, gönderim zinciri
• Austin: felaket olayı, anlamı kullanıldığı durum belirler
• Grice: işbirliği ilkesi = miktar, nitelik, ilişki, biçim maksimleri
• Doğruluk koşulu: anlam = doğruluğun belirlenebileceği koşullar

Sık yapılan hatalar

• Anlamı nesnenin kendisi saymak: Anlam, nesnede değil dilin içinde kurulur; aynı nesne için birbirinden farklı diller vardır.
• Frege'de içerik ile bildirimi karıştırmak: İçerik düşüncenin ortak yanı, bildirim doğrulanabilir yanıdır; ikisi aynı şey değildir.
• Bir düşünürün iki dönemini aynı saymak: Wittgenstein'ın ilk yapıtındaki resim kuramı ile geç dönemdeki kullanım kuramı farklı iddialardır.
• Kripke'in betimleme kuramını olduğu gibi benimsemek: Kesin betimleme hiçbir zaman yeterince benzersiz olmadığı için gönderim zincirine geçilir.
• Felaket olayını yanlış kullanım saymak: Austin'de felaket olayı bir hata değil, anlamı belirleyen durumdur.
• Örtük anlamı çelişki sanmak: Örtük anlam, işbirliği ilkesinin ihlaliyle ortaya çıkan bir çıkarımdır; çoğu kez doğruyu taşır.

Hızlı tekrar ipuçları

• Anlam kuramlarını tek tabloda karşılaştır; her kuram için anlamın kaynağını ve sorduğu soruyu yaz.
• Frege'nin içerik ve bildirim ayrımını cümlenin gerçekten neyi gösterdiğine bakarak uygula.
• Özel ad sorularında betimleme ile gönderim zincirini karıştırma; Kripke'in seçeneğini gönderimden yana kullan.
• Edim sorularında ifadenin ne anlatıldığı ile ne yapılmasının istendiğini iki ayrı satırda yaz.
• Mantık sorularında önermenin niceleyicisini ve olumsuzluğunu önce tespit et, sonra tümleyeni ve geçerliliği değerlendir.
• Bir kuramı örneklerken, örneğin o kuramın ayırt edici ilkesine bağlan; kuramın adını tek başına yazmak yeterli değildir.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Dil Felsefesi ve Anlam Kuramları konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin