ayt. SınıfFelsefe

Özgürlük ve Ahlaki Sorumluluk — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Özgürlük ile özgür irade kavramlarını ayırt ederek açıklar.
Determinizm, uyumculuk ve indeterminizm görüşlerini karşılaştırır.
Hume, Kant, Schopenhauer, Nietzsche ve Sartre'in özgür iradeye bakışını yorumlar.
Ahlaki sorumluluğun koşullarını sıralar ve örneklerle uygular.
Bir argümanın öncül, varsayım ve geçerliliğini çapraz çürütme yöntemiyle denetler.

Özgürlük ile özgür irade farklı kavramlardır; ilki dışasal, ikincisi iradeseldir.
Determinizm, uyumculuk ve indeterminizm özgür irade tartışmasının üç konumudur.
Hume'e göre her eylemin nedeni vardır; özgür irade bu zincirin dışında kalan bir istisna değildir.
Kant'a göre ahlaki yasa özgür iradeyi varsayar; özgürlük ahlakın koşuludur.
Uyumculuk, özgürlüğü dışasal zorlama bulunmaması olarak yorumlar.
Sorumluluğun koşulları bilme, yapabilme ve istemedir; seçenek sayısı tek başına ölçüt değildir.
Özgürlüğün sınırı, kişinin kendi özgürlüğü kadar başkalarının özgürlüğüdür.
Geçerli bir çıkarım doğru olmak zorunda değildir; sağlamlık için öncülerin de doğru olması gerekir.

Özgürlük = dış engelin olmaması; özgür irade = iradenin kendi ilkesiyle yönlenmesi
Determinizm: her olay önceki nedenlerle zorunlu olarak açıklanır
Uyumculuk: belirlenimcilik ile özgürlük birlikte savunulabilir
Kant: ahlaki yasa ancak özgür irade varsa anlam kazanır
Sorumluluğun koşulları: bilme + yapabilme + isteme
Geçerlilik: sonuç öncülden tek başına çıkar; sağlamlık: geçerlik + doğru öncül
Çapraz çürütme: savunma doğru kabul edilince saçma sonuç doğar
Özgürlük, ahlaki sorumluluğun kurucu koşuludur

Özgürlük ile özgür iradeyi aynı kavram saymak: Özgürlük dış engelin olmamasıdır ve çevreyi tanımlar; özgür irade ise iradenin kendi seçim ilkesiyle yönlenmesidir.
Özgürlüğün sınırını görmezden gelmek: Kişinin kendi özgürlüğü kadar başkalarının özgürlüğü de sınırlayıcıdır; sınırsız özgürlük kavramı kabul görmez.
Özgürlük ile ahlaki sorumluluğu karşıt saymak: Özgürlük, sorumluluğun kurucu koşuludur; seçebilen kişi olmadan sorumluluk kurulamaz.
Özgür olmayanı ahlıktan tamamen çıkarmak: Seçim imkânı olmayan eylemden kişi sorumlu tutulamaz, ancak bu durum ahlaki değerlendirmenin tamamen ortadan kalkması demek değildir.
Belirlenimcilik ile uyumculuğu aynı görmek: Belirlenimcilik özgür iradeyi reddeder, uyumculuk ise belirlenimciliği kabul ederken özgürlüğü korumaya çalışır.
Geçerli bir çıkarımı sağlam saymak: Anlam ilkesine uyan bir çıkarım geçerlidir; ancak öncülerin doğruluğu ayrıca denetlenmeden sağlam sayılamaz.

Özgürlük ile özgür irade ayrımını tek cümleyle yaz; soruların çoğu bu ayrımın hangi yana düştüğünü sorar.
Hume, Kant, Schopenhauer, Nietzsche ve Sartre'in özgür iradeye bakışını tek tabloda karşılaştır.
Argüman sorularında önce öncül ile varsayımı ayır, sonra geçerlilik, en son sağlamlık ölçütüne geç.
Karmaşık senaryolarda önce kişinin gerçekten seçim yapıp yapmadığını, sonra niyetini sor.
Tablodaki iki sütunu ayrı oku: irade sütunu eylemin kime ait olduğunu, sorumluluk sütunu ise bunun ahlaki sonucunu gösterir.
Zor sorularda önce hangi kavramın sorulduğunu belirle: özgürlük mü, özgür irade mi, yoksa ahlaki sorumluluk mu?

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.