9. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı

Şiirde Yapı ve Ahenk — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Redif uyaktan sonra gelir ve anlam ile görevce aynı ek ya da sözcük tekrarıdır.
Hece ölçüsünde dizeler eşit hecelidir; aruz ölçüsünde dizeler farklı hece sayısında olabilir.
Aruz ölçüsünde belirleyici olan uzun ve kısa hecelerin oluşturduğu kalıptır.
Halk şiiri çoğunlukla hece ölçüsüyle, divan şiiri aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
Serbest şiirde ölçü yoktur; şair dizeleri duygu akışına göre uzatıp kısaltır.
Uyak yalnızca dize sonunda aranır; satır içi ses benzerlikleri asonans ve aliterasyondur.

Dize = mısra (şiirin her satırı); kıta = bent (dizelerin topluluğu).
Hece ölçüsü: dizelerdeki hece sayısı eşittir.
Uyak: dize sonlarındaki ses benzerliği; redif: uyaktan sonra aynı görevdeki tekrar.
Yarım uyak tek hece, tam uyak iki hece, zengin uyak üç ve daha çok hece benzerliğidir.
Asonans ünlü tekrarı, aliterasyon ünsüz tekrarıdır.
Ahenk = ölçü + uyak + redif + ses tekrarları.

Uyak ile redifi karıştırmak: Uyak ses benzerliğidir, redif ise uyaktan sonra gelen anlam ve görevce aynı tekrardır.
Her ses benzerliğini uyak sanmak: Uyak yalnızca dize sonunda aranır; satır içi tekrarlar asonans veya aliterasyondur.
Hece ölçüsünde dize sayısını saymak: Eşit olması gereken şey dize sayısı değil, dizelerdeki hece sayısıdır.
Aruz ölçüsünü hece sayısıyla ölçmek: Aruzda kalıp (uzun-kısa hece düzeni) esastır, hece sayısı değişebilir.
Yaygın hata 5: Şiirde Yapı ve Ahenk konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.

Dize sonlarını alt alta yaz; uyak ve redif sorularının çözümü burada başlar.
Redif ararken uyaktan sonraki sözcüğü ya da eki işaretle, ikisi aynı satırda durur.
Ölçü sorularında önce heceleri say, eşitse hece ölçüsüdür; eşit değilse aruz ya da serbest olabilir.
Şiiri sesli okumak, ahenk unsurlarını ezberlemekten daha kalıcı öğrenme sağlar.