9. SınıfTarih

Eski Çağ Medeniyetlerinde Hukuk — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Eski Çağ'da hukuk kurallarının gerekli hâle geliş nedenlerini açıklar.
Hukukun yazıya geçirilmesinin yönetim ve toplum üzerindeki etkilerini belirtir.
Hammurabi Kanunları'nın içeriğini, korunma biçimini ve uygulama ilkelerini tanıtır.
Farklı uygarlıklardaki adalet ve hukuk anlayışlarını karşılaştırır.
Yazılı hukuk metinlerinin birincil kaynak olarak tarih bilimi açısından değerini yorumlar.
Kanunların sınıflara göre farklı uygulanmasının yarattığı sorunları eleştirel biçimde değerlendirir.

Eski Çağ'da hukuk kuralları, mülkiyet ve ortak kaynak kullanımının yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan uyuşmazlıkları çözmek için geliştirilmiştir.
Hukukun yazıya geçirilmesi, kuralları kalıcı kılmış ve kararların somut maddelere dayandırılmasını sağlamıştır.
Hammurabi Kanunları M.Ö. 18. yüzyılda derlenmiş ve taş bir stel üzerine kazınarak korunmuştur.
Hammurabi Kanunları'nda karşılıklılık, bedel ve sınıflara göre farklılık olmak üzere üç temel ilke görülür.
Mısır'da adaleti ve toplumsal düzeni ifade eden kavram Ma'at olup din, hukuk ve yönetim birbirine bağlıdır.
Kanunlar yalnız cezayı değil mülkiyet, borç, aile, miras ve ticaret ilişkilerini de düzenlemiştir.
Eski Çağ hukukunun en önemli sınırlılığı, kuralların bütün toplum kesimlerine aynı biçimde uygulanmamasıdır.

Yazılı kanunların bütün halka eşit uygulandığını düşünmek: Kanunlarda sınıflara göre farklı hak ve yükümlülükler düzenlenmiştir. Bu nedenle aynı eylem, kişinin ait olduğu sınıfa göre farklı sonuçlar doğurabilmiştir.
Hukuk metinlerini yalnızca bir ceza listesi sanmak: Kanunlar mülkiyet, borç, aile, miras, iş ve ticaret gibi günlük hayatın pek çok alanını düzenlemiştir. Ceza maddeleri yalnız bu metinlerin bir bölümüdür.
Karşılıklılık ile bedel kavramlarını aynı saymak: Karşılıklılık, zararın aynı türde karşılıkla giderilmesidir. Bedel ise zararın mal ya da para yoluyla karşılanmasıdır; ikisi farklı hukuki işlemlerdir.
Hukukun yalnızca yönetici isteğine bağlı olduğunu düşünmek: Yazılı maddeler, yöneticinin keyfî davranışını sınırlayan bir çerçeve oluşturmuştur. Ancak bu çerçevenin kapsamı bütün toplumu eşit biçimde kapsamaz.
Mısır'da hukuk kurumunun bulunmadığını düşünmek: Mısır'da hukuki meseleler din adamları ve memurlar tarafından değerlendirilmiştir. Düzen Ma'at kavramıyla açıklanmış, dinî metinler hukuk kaynağı olarak kullanılmıştır.
Kanunların karşılıklılık ilkesini bütün olaylara uyguladığını varsaymak: Kanunlarda kişiye zarar verme ile maddi zararın karşılanması farklı hükümlere bağlanmıştır. Bu nedenle hangi ilkenin uygulanacağı somut olaya göre belirlenmelidir.

Hukuk sorularında önce olayın ait olduğu alanı belirleyin: kişi, mülkiyet, aile, iş veya ticaret.
Karşılıklılık, bedel ve sınıfsal farklılık kavramlarını birbirinden ayırın; en sık karıştırılan çift karşılıklılık ile bedeldir.
Hammurabi Kanunları sorularında üç ayrıntıyı hatırlayın: dönemi, korunma biçimini ve içerdiği ilkeler.
Ma'at sorularında din ile adaletin birlikte düşünülmesi gerekir; Mısır'da yönetim Ma'atı gerçekleştirmekle görevlidir.
Yazılı hukuk metinlerinin birincil kaynak olduğunu vurgulayın; dönemin hukukunu yalnız sonraki yüzyıl anlatımlarından öğrenmek eksiktir.
Seçeneklerde kanunun bütün halka eşit uygulandığını söyleyen ifadeleri şüpheli bulun; sınıfsal farklılık Eski Çağ hukukunun temel özelliklerindendir.