8. SınıfTürkçe
Yazım ve Noktalama İşaretleri (Derin) — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Büyük harfin kullanılması gereken yerleri belirleyebilir.
- Kısaltma ve sayı yazım kurallarını uygulayabilir.
- Bitişik ya da ayrı yazılan sözcük çiftlerini ayırt edebilir.
- Eklerin yazım kurallarını doğru uygulayabilir.
- Noktalama işaretlerinin işlevlerini tanıyıp yerleştirebilir.
Önemli noktalar
- Kısaltmalar ile uluslararası kısaltmalar arasındaki fark nokta kullanımıdır; çn. noktalı, UNESCO noktasızdır.
- Büyük harf kuralı sayı ile gösterilen yıl, ölçü ve yer adlarını da kapsar.
- Her şey, hiç kimse, herkes gibi sözcükler ayrı yazılır çünkü kendilerinden sonra ayrı sözcük gelebilir.
- -ci/-cı eki yapışık yazılır; tuzcuk buna örnektir.
- -la/-le eki kümeye katılan sözcüklerde bitişik yazılır ve bu durumda ünsüz yumuşaması görülür: sağlık, ağaçlık, çocukluk.
- Yüzde işareti sayıdan sonra bitişik, derece ise nokta ile yazılır: %25, 5. derece.
Formüller ve kurallar
- Büyük harf: cümle başı, özel adlar, eser adları, kurum adları
- Yıl, ölçü ve yer adları büyük harfle başlar: 1905, 30 metre, Türkiye
- Kısaltma nokta ile biter: çn., vb., örn., Dr., No.
- Uluslararası kısaltmalar noktasızdır: UNESCO, NATO
- Büyük sayı rakamla, küçük sayı yazıyla: yirmi kitap, 200 kişi, 3 milyon
- Sayı ya da birimden sonra nokta konmaz; virgül ya da noktalı virgül kullanılır: 1500, 3,5
- Sayfa numarası için nokta kullanılır: 15. sayfa
- Bitişik yazım: ilk yardım, küçük öğrenci, soğuk hava, el emeği, göz hastalığı, yardımsever
- Ayrı yazım: her şey, hiç kimse, hiçbir, herkes, birlikte, pek çok, hâlâ
- -de/-da eki Acaba ve mi sorularından sonra ayrı; -ci/-cı eki yapışık; -cı/-cu/-cü/-çü dörtten küçük sayıda yapışık; -ki bağlaç olarak ayrı; -la/-le kümeye katılanlarda bitişik
Sık yapılan hatalar
- Kısaltmaları noktasız yazmak: çn. ve vb. nokta ile bitmelidir.
- Sayı ya da birimden sonra nokta koymak: 1500 biçimindeki nokta binlik ayracıdır, cümle sonu değildir.
- Bütün sayıları rakamla yazmak: küçük sayılar yazıyla yazılır.
- -mi eki ile -ma/-me ekini birbirine karıştırmak: -mi soru eki daima ayrıdır.
- -la/-le ekinde ayrı yazım yapmak: kümeye katılan sözcüklerde bu ek bitişiktir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Yazarken sayılardan sonra nokta gördüğünde önce bunun binlik ayracı mı olduğunu sor.
- Büyük harf kuralında yıl, ölçü ve yer adlarını üçünü de ayrı ayrı kontrol et.
- Bitişik-ayrı yazımda kendinden sonra sözcük gelip gelmeyeceğini sor; gelebiliyorsa ayrı yazılır.
- Noktalama işaretlerini okuma sırasında sesli olarak tekrarlayarak yerleştir.
- Yazdığın metni son kez tarayarak tırnak, iki nokta ve virgülün işlevini doğrula.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Yazım ve Noktalama İşaretleri (Derin) konusunun çözümlü sorularını çöz.