7. SınıfTürkçe
Fiiller — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fiilin dilbilgisel özelliklerini iş, oluş ve hareket bildirmesiyle açıklar.
- Haber kiplerini zaman anlamı üzerinden ayırt eder.
- Dilek kiplerini ekleriyle birlikte belirler.
- Fiilleri yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik olarak sınıflandırır.
- Ek fiilin cümledeki görevini örneklerle gösterir.
Önemli noktalar
- Görülen geçmiş kesinlik, duyulan geçmiş tahmin ve aktarılmış bilgi bildirir.
- Kişi eki alınmadığında fiil üçüncü tekil kişiyle kullanılır.
- Kip zamanı, kişi ise eylemi yapanı belirtir; ikisi karıştırılmamalıdır.
- Türemiş fiilde köke yapım eki, birleşik fiilde ise ayrı bir sözcük vardır.
- İsimler ek fiil olmaksızın cümlede yüklem görevini üstlenemez.
- Emir kipi, fiilin yalın hâliyle kurulur; ek almaz.
Formüller ve kurallar
- Fiil: iş, oluş ve hareket bildirir; kişi ve kip ekiyle çekimlenir
- Haber kipleri: geniş -r, görülen geçmiş -dı, duyulan geçmiş -miş, şimdiki -yor, gelecek -ecek
- Dilek kipleri: istek -sin, şart -sa/-se, gereklilik -meli, emir
- Kişi ekleri: -m, -n, ek yok, -k, -niz, -lar/-ler
- Basit fiil yapım eki almaz, türemiş fiil yapım eki alır
- Birleşik fiil isim ya da fiille birleşir: söz vermek, yerine getirmek
- Ek fiil: -di, -miş, -se, -dir; isimleri yüklem yapar
Sık yapılan hatalar
- Kip ile kişiyi karıştırmak: Kip zamanı ve dileği, kişi ise eylemi yapanı belirtir.
- Görülen geçmişi duyulan geçmişle eşitlemek: -dı kesin ve görülen, -miş ise aktarılan ya da tahmin edilen olayı anlatır.
- Türemiş fiili birleşik fiil sanmak: Türemişte yapım eki, birleşikte ayrı bir sözcük vardır.
- Ek fiili yapım eki sanmak: Ek fiil çekim ekidir, isimleri yüklem yapar.
- Emir kipine ek aramak: Emir kipinde fiil yalın hâlde kullanılır, ek bulunmaz.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kip sorularında sözcüğün son harflerine bak: -yor şimdiki, -ecek gelecek, -mış duyulan geçmiş.
- Görülen-duyulan ayrımında cümleyi kendin görür müydün diye test et.
- Yapı sorularında önce sözcüğü parçala: kök + yapım eki mi, yoksa iki ayrı sözcük mü diye bak.
- Ek fiil sorularında isim yüklem ilişkisini ara; isim + -di/-dir kalıbı çoğu cevabı verir.
- Kişi eki sorularında zamirle değiştir: -m ben, -n sen, -k biz diye oku, doğru kişiyi bulursun.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Fiiller konusunun çözümlü sorularını çöz.