7. SınıfTürkçe
Anlatım Sanatları ve Söz Sanatları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sekiz anlatım sanatının tanımını ve dayanağını öğrenebilir.
- Bir metinde geçen söz sanatını tespit edip gerekçesiyle açıklayabilir.
- Benzetme, istiare, teşhis ve mecaz-ı mürseli birbirinden ayırt edebilir.
- Anlatım sanatlarının anlatımı güçlendirdiğini örneklerle gösterebilir.
Önemli noktalar
- Sekiz anlatım sanatı vardır: benzetme, istiare, teşhis, tezat, mübalağa, tasvir, tenasüp, cinas.
- Benzetmede benzetme yapıldığı açıktır, istiarede ise sözcük yalnızca başka anlamıyla kullanılır.
- Teşhis, insan dışı varlığa insan özelliği kazandırmaktır.
- Tezat karşıt kavramları yan yana getirir; mübalağa ise olayın ölçüsünü abartır.
- Tenasüpte yinelenen sözcüklerin benzer sesli olması gerekir.
- Mecaz-ı mürsel, benzetme bağlacı kullanılmadan yapılan istiayedir.
- Sanatları ayırt etmenin ilk adımı şüpheli sözcüğün yerine gerçek anlamını koymaktır.
- Bir metinde birden çok sanat bir arada bulunabilir.
Formüller ve kurallar
- Benzetme: bir varlığı başka bir varlığa benzeterek anlatmak
- İstiare: bir sözcüğü benzetme yapmadan başka anlamda kullanmak
- Teşhis: insan dışı varlığa insan özelliği kazandırmak
- Tezat: karşıt kavramları yan yana getirmek
- Mübalağa: sıradan bir olayı olduğundan çok büyük göstermek
- Tasvir: gözle görülebilen nesne ve durumları ayrıntıyla anlatmak
- Tenasüp: benzer sesli sözcükleri peş peze yinelemek
- Cinas (kinaye): gerçek anlamıyla değil başka bir anlamla söylemek
- Mecaz-ı mürsel, benzetme bağlacı kullanılmayan istiare anlamında söz sanatıdır
Sık yapılan hatalar
- İstiare ile benzetmeyi aynı saymak: Benzetmede benzetilen varlık cümlede yer alır; istiarede yalnızca sözcüğün anlamı değişir.
- Teşhis ile istiareyi karıştırmak: Teşhiste varlığa insan özelliği kazandırılır, istiarede yalnızca anlam aktarılır.
- Mübalağayı bir olayın büyüklüğünü yansıtma sanmak: Mübalağa, sıradan olayı olduğundan çok büyük göstermektir.
- Her tekrari tenasüp saymak: Tenasüpte yinelenen sözcüklerin benzer sesli olması gerekir.
- Mecaz-ı mürselde benzetme bağlacı aramak: Bu biçimde benzetme bağlacı bulunmaz, doğrudan istiare yapılır.
- Cinası anlam kaymasıyla karıştırmak: Cinas, gerçek anlamıyla değil başka bir anlamla söylemektir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sanat tespitinde önce şüpheli sözcüğün yerine gerçek anlamını koy.
- Cümlede benzetme bağlacı ya da benzetilen varlık aranıyorsa sonuç benzetmedir.
- İnsan dışı bir varlığın davranışla canlandırıldığı cümleleri teşhis için işaretle.
- Yinelenen sözcüklerin sesini karşılaştır; benzerlik yoksa tenasüp değildir.
- Bir paragrafta her cümle için ayrı ayrı sanat sorusu sor, sonra toplu değerlendir.
- Cümlede karşıt duygu ya da kavram yan yana geliyorsa tezattan söz edebilirsin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Anlatım Sanatları ve Söz Sanatları konusunun çözümlü sorularını çöz.