7. SınıfSosyal Bilgiler
Ülkemizde Demokrasinin Gelişimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Demokrasinin gelişim evrelerini sırayla açıklayarak aralarındaki bağı kurar.
- Türkiye'de demokrasinin gelişimindeki dönüm noktalarını tarihleriyle birlikte belirtir.
- Çok partili yönetime geçişin demokratik açıdan önemini açıklar.
- Demokrasinin gelişimini etkileyen etkenleri başlıklar hâlinde sınıflandırır.
- Yurttaşların demokrasinin gelişimindeki sorumluluğunu tartışır.
Önemli noktalar
- Demokrasinin gelişim evreleri birbirini gerektirir ve birlikte derinleşir.
- Türkiye'de saltanat 1922 yılında kaldırılmış, cumhuriyet 1923 yılında ilan edilmiştir.
- 1924 Anayasası devletin temel düzenini yazılı hâle getirmiştir.
- 1934 yılında kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
- 1945 yılında çok partili yönetime geçilmiş, 1950 yılında ilk çok partili genel seçimler yapılmıştır.
- Çok partili düzen, farklı düşüncelerin temsil edilmesini ve iktidarın seçimlerle değişmesini mümkün kılar.
- Eğitim, basın, ekonomik gelişme ve hukuk demokrasinin gelişimini etkileyen etkenlerdir.
- Yurttaşların oy kullanması, yönetimi izlemesi ve hak araması demokrasinin işleyişine katkı sağlar.
Formüller ve kurallar
- Demokrasinin gelişim evreleri birbirini gerektirir ve birlikte derinleşir.
- 1922: saltanatın kaldırılması — 1923: cumhuriyetin ilanı — 1924: ilk anayasa
- 1945: çok partili yönetime geçiş — 1950: çok partili dönemin ilk genel seçimleri
- Demokrasinin olgunlaşması = eğitim + denetim + katılım + kurumsal alışkanlık
- Yurttaş sorumluluğu = oy kullanmak + izlemek + eleştirmek + hak aramak
Sık yapılan hatalar
- Demokrasinin tek bir anda oluştuğunu düşünmek: Demokrasi aşamalı bir gelişim gösterir; halkın katılımından hakların genişletilmesine ve denetim kapasitesine aşama aşama ulaşılır.
- Gelişim evrelerini birbirinden bağımsız saymak: Evreler birbirini gerektirir; halkın yönetime katılması olmadan hak ve özgürlüklerin fiilen kullanılması güçleşir.
- Çok partili yönetimin önemini küçümsemek: Çok partili düzen, farklı düşüncelerin temsil edilmesini ve iktidarın seçimlerle değiştirilebilmesini sağlar.
- Tarihleri karıştırmak: Saltanatın kaldırılması 1922, cumhuriyetin ilanı 1923, ilk anayasa 1924, çok partili yönetime geçiş ise 1945 yılıdır.
- Demokrasinin yalnızca kurumların işi olduğunu sanmak: Yurttaşların oy kullanması, yönetimi izlemesi, eleştiri yapması ve hak araması demokrasinin işleyişine zorunlu katkı sağlar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Tarih sorularında dönüm noktalarını sırayla hatırla; önce saltanatın kaldırılması, sonra cumhuriyetin ilanı gelir.
- Gelişim evresi sorularında evrenin neyi ifade ettiğine bak; katılım, haklar, egemenlik ve denetim anahtarlarıdır.
- Çok partili yönetimle ilgili sorularda iktidarın değişebilirliğini ve muhalefetin denetimini vurgula.
- Etken sorularında eğitim, basın, ekonomi, hukuk ve eşitsizlik başlıklarını tek tek kontrol et.
- Yurttaş sorumluluğu sorularında oy kullanma, izleme, eleştirme ve hak arama başlıklarını birlikte düşün.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.