7. SınıfFen Bilimleri
Dolaşım Sistemi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kalbin bölümlerini ve bu bölümlerin görevlerini açıklar.
- Atardamar, toplardamar ve kılcal damarın yapı ve görev farklarını karşılaştırır.
- Kanın sıvı ve hücresel bileşenlerini görevleriyle birlikte tanıtır.
- Kan gruplarının antijen yapısını ve uyumluluk ilkesini açıklar.
- Küçük ve büyük dolaşımı örneklerle karşılaştırır.
- Dolaşım sisteminin sağlığını koruyan davranışları ve hastalık belirtilerini tanır.
Önemli noktalar
- Kalpte dört odacık vardır; septum bu odacıkları birbirinden ayırır.
- Sağ ventrikül kanı akciğerlere, sol ventrikül ise aort yoluyla vücuda pompalar.
- Atardamarların duvarı kalın, toplardamarlarınki ince ve kapakçıklıdır.
- Kılcal damarların duvarı tek katlıdır; bu sayede madde geçişi kolaylaşır.
- Hemoglobin oksijeni alyuvarda taşır, azalırsa anemi ortaya çıkar.
- 0 grubunda A ve B antijeni bulunmaz; AB grubunda ikisi de bulunur.
- Küçük dolaşım kalp ile akciğer arasında, büyük dolaşım kalp ile vücut arasında olur.
- Lenf sistemi atık maddeleri toplayıp yeniden dolaşıma katarak sisteme destek olur.
Formüller ve kurallar
- Dolaşım sistemi = kalp + kan damarları + kan + lenf sistemi
- Kalp = sağ atriyum + sağ ventrikül + sol atriyum + sol ventrikül
- Küçük dolaşım = kalp → akciğer → kalp
- Büyük dolaşım = kalp → vücut dokuları → kalp
- Atardamar = kanı kalpten vücuda taşıyan kalın duvarlı damar
- Toplardamar = kanı vücuttan kalbe getiren ince duvarlı damar
- Kan = plazma + alyuvar + akyuvar + trombosit
- Kan basıncı = kanın damar duvarına uyguladığı kuvvet
Sık yapılan hatalar
- Alyuvar ile akyuvarın görevini karıştırmak: Alyuvar hemoglobin sayesinde oksijeni taşır, akyuvar ise mikroorganizmalara karşı savunma yapar.
- Atardamar ile toplardamarın yönünü ters almak: Atardamarlar kanı kalpten vücuda taşır, toplardamarlar kanı vücuttan kalbe getirir.
- AB grubunda antijen bulunmadığını düşünmek: AB grubunda hem A hem B antijeni bulunur, bu nedenle genel alıcı olarak kabul edilir.
- Küçük dolaşımı büyük dolaşım sanmak: Kalp ile akciğer arasında gerçekleşen küçük dolaşımda gaz alışverişi yapılır.
- Kanın sıvı kısmını plazma dışında bir yapı sanmak: Kanın sıvı kısmı plazmadır; hücresel kısımları alyuvar, akyuvar ve trombosittir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kalbi dört odacıklı bir kutu gibi düş; sağ taraf vücuttan kanı alır, sol taraf vücuda gönderir.
- Damarları duvar kalınlığına göre ayır; atardamar kalın ve kaslı, toplardamar ince ve kapakçıklıdır.
- Küçük dolaşımda akciğer, büyük dolaşımda vücut dokuları vardır; akciğer geçen küçük dolaşımdır.
- Kan grupları sorusunda önce hangi antijenin bulunduğunu, sonra uyumluluğu düşün.
- Sağlık sorularında kalp kasını güçlendiren davranışlar ile zararlı olanları karşılaştır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Dolaşım Sistemi konusunun çözümlü sorularını çöz.