7. SınıfBilişim Teknolojileri
Etik Değerler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilişim etiğinin temel ilkelerini günlük hayat örnekleri üzerinden açıklar.
- Telif hakkı kavramını ve özgün çalışmanın gerekliliklerini ayırt eder.
- Dijital zorbalık davranışlarını tanır ve etik bir tepki geliştirir.
- Bir durumda etik karar verme adımlarını sırayla uygular.
- Dijital vatandaşlık özelliklerini kendi çevrim içi davranışlarıyla ilişkilendirir.
Önemli noktalar
- Bilişim etiği, teknoloji kullanımında doğru ile yanlışın sınırlarını tanımlayan davranış kurallarıdır.
- Telif hakkına sahip görsel ve metinler kaynak gösterilmeden kullanılamaz; bu davranış intihal olarak adlandırılır.
- Dijital vatandaş; güvenli, saygılı, etik ve sorumlu biçimde çevrim içi olan kullanıcıdır.
- Dijital zorbalık, çevrim içi ortamda rahatsız etme, dışlama ve küçük düşürme davranışlarının tamamını kapsar.
- Parola ve kişisel hesap bilgileri hiçbir koşulda paylaşılmaz; hesap yalnızca sahibi tarafından kullanılır.
- Etik ikilemlerde acele karar vermek yerine kural, sonuç ve zarar açısından durum değerlendirilmelidir.
Formüller ve kurallar
- Etik davranış = yasalara uy + başkasının hakkını koru + doğru bilgiyi savun
- Özgün çalışma = bilgiyi kaynak göstererek kullan + kendi cümlenle anlat
- İntihal = kaynak göstermeden başkasının çalışmasını kullanma
- Dijital vatandaşlık = güvenli + saygılı + etik + sorumlu kullanım
- Paylaşım kontrolü = bana ait mi + izin var mı + incitir mi
Sık yapılan hatalar
- Alıntı ile kopyalamayı karıştırmak: Fikirden yararlanmak mümkündür, fakat cümleyi olduğu gibi kullanıp kaynak göstermemek intihal sayılır.
- İnternetteki görselin serbest olduğunu sanmak: İndirilen her görsel özgür değildir; telif hakkına sahip eserler izin alınmadan kullanılamaz.
- Anonimliği sığınak sanmak: Çevrim içi ortamda kimlik gizlense de yapılan davranışın sorumluluğu daima kullanıcıya aittir.
- Küçük bir hakareti yalnızca şaka olarak görmek: Dijital zorbalıkta niyet ne olursa olsun etkilenen kişi açısından davranış rahatsız edici ve zarar vericidir.
- Yaygın hata 5: Etik Değerler konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Etik durum sorularında en zararsız davranışı arayarak oku; çoğunlukla tek doğru şık açıkça öne çıkar.
- Telif sorularında kaynak gösterme ifadesini içeren şık neredeyse her zaman doğru cevaptır.
- Herkes yapıyorsa sakıncası yoktur veya kimse görmez gibi ifadeler içeren şıkları hemen ele.
- Durum sorularında önce kimin zarar göreceğini belirle; zarar gören biri varsa davranış etik değildir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Etik Değerler konusunun çözümlü sorularını çöz.