6. SınıfTürkçe
Sözcük Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kök, yapım eki ve çekim eki arasındaki farkı belirtir.
- Sözcük türlerini işlevlerine göre ayırt eder.
- İsim ile sıfatı cümle içinde ayırır.
- Edat ile bağlacı birbirinden farklı işlevleriyle açıklar.
- Verilen bir sözcüğün türünü soru teknikle doğru belirler.
Önemli noktalar
- Aynı sözcük farklı cümlelerde farklı türlerde görev alabildiği için soru tekniği şarttır.
- Edat her zaman bir isimle birlikte görev yapar.
- Bağlaç cümleleri birleştiriyorsa, edat ise isimle bağlanıyorsa doğru tespit edilir.
- Fiil, cümlede yüklem görevini üstlenir ve cümlenin sonunda yer alır.
- Zamir tekrarı önlediği için cümleleri kısaltır.
- Sıfat, önündeki ismin türünü değiştirmez, yalnızca niteler.
- Çekim eki cümleyi etkiler, yapım eki ise yeni sözcük doğurur.
Formüller ve kurallar
- Kök: ek alabilen sözcüğün temel gövdesidir.
- Yapım eki: yeni sözcük yapar (-cı, -lık, -siz, -lı).
- Çekim eki: anlamı ya da görevi değiştirir (-ler, iyelik, hâl ekleri, zaman ekleri).
- İsim, ne ve kim sorularıyla; sıfat, nasıl ve hangi sorularıyla bulunur.
- Zamir ismin yerini tutar, zarf ise fiili ve sıfatı niteler.
- Fiil iş, oluş ve hareket bildirir, cümlede yüklem olur.
- Edat isimle birleşip görev alır; tek başına cümle ögesi olamaz.
- Bağlaç ögeleri ve cümleleri bağlar; ünlem duyu bildirir.
Sık yapılan hatalar
- Edatı bağlaç sanmak: Edat isimle birleşip görev alır, bağlaç ise cümleleri veya ögeleri birbirine bağlar.
- Zarfın yalnızca zaman bildirdiğini sanmak: Zarf; zaman, yer, yön, miktar ve nasıl olma durumlarını da bildirir.
- Sıfatın tür değiştirdiğini düşünmek: Sıfat yalnızca ismi niteler, ismin kendisini tür olarak değiştirmez.
- Çekim ekini yapım ekiyle karıştırmak: Çekim ekleri anlam ve görevi değiştirir; yapım ekleri yeni sözcük kurar.
- Zamiri her zaman kişi anlatan sözcük sanmak: Gösterme, soru ve belirsizlik zamirleri de ismin yerini tutar.
- Fiili cümlede herhangi bir yere koyabileceğini sanmak: Fiil, cümlede yüklem olur ve Türkçede cümlenin sonunda bulunur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sözcük türü sorusunda önce soru sor: ne, kim, nasıl, ne zaman, nerede; yanıtın türü verir.
- Edat mı bağlaç mı kararında isim testi yap: isimle birleşiyorsa edat, cümleyi birleştiriyorsa bağlaçtır.
- Fiil zaten yüklemdir; cümlede anlamsız kalan sözcükler sıfat, zarf ve edat adaylarıdır.
- Yapım- çekim eki ayrımında yeni sözcük oluşup oluşmadığını kontrol et.
- Zor sorularda sözcüğü başka bir cümleye taşı; işlevi değişmiyorsa türü sabittir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Sözcük Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.