Bütçe Oluşturma

Konu Anlatımı

Bütçe Nedir?

Bir kişinin veya ailenin belirli bir süre boyunca gelir ve giderlerini önceden planlamasına bütçe denir. Ailenin ay veya yıllık olarak eline geçen parasal gelirleri gelir, harcadıkları paralar ise gider olarak adlandırılır. Bütçe, gelirin nereye harcandığını gösteren bir plandır ve geleceğe yönelik kararları kolaylaştırır. Sağlıklı bir bütçe, gelirin gideri aştığı durumlarda bile tasarruf bırakabilmelidir.

• Gelir: ücret, emeklilik ödeneği, kira geliri gibi para gelen kalemlerdir.
• Gider: kira, fatura, beslenme, ulaşım ve eğitim gibi para çıkan kalemlerdir.
• Tasarruf: gelirden giderler ayrıldıktan sonra kalan ve biriktirilen tutardır.

Gelir ve Gider Ayrımı

Gelir, düzenli olarak elde edilen para geldiğinde artar. Ücret, emeklilik ödeneği, kiralık gelir ve düzenli ek gelir birer gelir kalemidir. Gider ise para harcandığında azalır. Kira, faturalar, beslenme, ulaşım, sağlık, eğitim ve giysim gider kalemleridir. Bazı giderler düzenli, bazıları ise tek seferlik olabilir. Tek seferlik bir gideri bütçeye yazmayı unutmak, bütçeyi gerçekçi olmaktan çıkarır.

Bütçe Hazırlama Aşamaları

İyi bir bütçe hazırlamak dört aşamada gerçekleşir. İlk adım gelirin ve giderlerin belirlenmesidir. İkinci adım giderlerin öncelik sırasına konulmasıdır; barınma, beslenme, sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçlar önce gelir. Üçüncü adım tasarruf payının ayrılmasıdır; gelirin küçük bir bölümü birikim için ayrılır. Dördüncü adım uygulama ve değerlendirmedir; ay sonunda gerçekleşen harcamalar bütçeyle karşılaştırılır.

İhtiyaç ve İstek Harcamaları

Zorunlu ihtiyaçlar, yaşamı sürdürmek için gereken harcamalardır: su, elektrik, ekmek, ilaç, ulaşım gibi. İstek harcamaları ise yaşamı sürdürmek için gerekli olmayan ancak istenen harcamalardır: oyuncak, çikış, pahalı bir kıyafet gibi. Bütçede ihtiyaçlar temel alınır, istekler ise gelire göre sınırlanır. İstek harcamalarına öncelik vermek bütçeyi bozabilir.

Özet

Ailenin gelir ve giderlerini önceden planlamasına bütçe denir. Düzenli elde edilen paralar gelir, harcanan paralar giderdir. Bütçe hazırlamanın aşamaları gelir ve giderleri belirleme, giderleri öncelik sırasına koyma, tasarruf payı ayırma ve uygulamayı değerlendirmedir. Barınma, beslenme, sağlık ve eğitim temel ihtiyaçlardır; oyuncak ve çıkış gibi harcamalar istek harcamalarıdır. Bütçede ihtiyaçlara öncelik verilmeli, istek harcamaları sınırlanmalı ve tasarruf payı mutlaka ayrılmalıdır. Dönemsel gelir ve giderler de bütçeye eklenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, bütçeye yalnızca sürekli giderleri yazmaktır. Dönemsel giderler de eklenmezse bütçe gerçekçi olmaz. İkinci hata, tasarruf payını en sona bırakmaktır. Tasarruf için gelir ayrıldığında ay sonunda kalan tutar belirsizleşir. Üçüncü hata, bütçeyi hazırladıktan sonra uygulamamaktır. Uygulanmayan bütçe yalnızca bir kâğıt parçasıdır.