Temel Geometrik Çizimler ve İnşalar

Konu Anlatımı

Doğru Parçası Çizmek

İki nokta arasındaki en kısa yola doğru parçası denir. Çizimde önce iki nokta kurşun kalemle işaretlenir. Cetvel bu iki noktaya dayandırılır ve aralarına bir çizgi çekilir. Çizim bittikten sonra uzunluk cetvelle ölçülür. Cetvel kayarsa çizgi düz olmaz, bu yüzden çizgi boyunca gözle kontrol yapılmalıdır.

Orta Dikme

Bir doğru parçasını iki eşit parçaya bölen ve parçaya dik olan doğruya orta dikme denir. Orta dikmeyi çizmek için önce parçanın orta noktası bulunur, sonra bu noktadan dik bir çizgi çekilir. İki parçanın uzunluğu eşittir ve orta dikme doğru parçasına dik gelir.

Açı Ortay

Bir açıyı iki eşit açıya bölen ışına açı ortay denir. Açının iki kenarı verildikten sonra kenarın iki ucundan eşit yarıçaplı yaylar çizilir. Yayların kesiştiği nokta açının içinde olacaktır ve bu noktayı açının köşesine birleştiren çizgi açı ortayı verir.

• Doğru parçası cetvelle çizilir.
• Orta dikme dik çizilir ve parçayı eşit böler.
• Açı ortay açının içinde yer alır.
• Her çizim ölçümle denetlenir.

Çözümlü Örnek: Üçgen İnşası

Üçgenin kenarları 5 cm, 6 cm ve 7 cm olarak verilmiştir. Birinci adımda 5 cm uzunluğunda bir kenar çizilir. İkinci adımda kenarın bir ucundan 6 cm yarıçaplı, diğer ucundan 7 cm yarıçaplı yaylar çizilir. Üçüncü adımda yayların kesiştiği nokta bulunur ve bu nokta iki uca birleştirilir. Böylece istenen üçgen tamamlanır.

Kontrol ve Doğrulama

Çizilen şekil mutlaka ölçülmelidir. Bir kenarın ölçülmesi beklenen uzunlukla aynı olmalıdır. Orta dikmede iki parça eşit olmalı ve açı 90 derece olmalıdır. Açı ortayda oluşan iki açı birbirine eşit olmalıdır. Bu denetimler yapılmazsa çizim hatalı olabilir.

Özet

Temel çizimler doğru parçası, orta dikme ve açı ortaydır. Her biri belirli bir amaca hizmet eder ve ölçümle denetlenir. Bu çizimler kullanılarak temel şekiller inşa edilebilir.

Sık Yapılan Hatalar

En sık hata, cetvelin kaymasıyla düz olmayan çizgi çekmektir. İkinci hata, dik çizginin dik yapılmamasıdır. Üçüncü hata, çizimi ölçmeden bırakmaktır. Doğru yol, çizip ölçerek denetlemektir.

Ne Öğreneceğiz

Doğru, orta dikme ve açı ortay gibi temel çizimleri yapma, bunları kullanarak bir geometrik kurguyu inşa etme. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Verilen iki nokta arasına doğru parçası çizip uzunluğunu ölçer.
• Bir doğru parçasının orta dikmesini cetvel ve açıölçerle çizer.
• Verilen açının açı ortayını çizerek iki eşit açı elde eder.
• Bir açının kaç derece olduğunu açıölçerle ölçer.
• Bu çizimlerle üçgen ve dörtgen gibi temel şekilleri inşa eder.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Çizimde cetvel, açıölçer ve kurşun kalem kullanılır.
• Doğru parçasının iki ucu noktayla belirtilir.
• Orta dikme doğrunun her iki tarafına eşit uzanır.
• Açı ortay açının içinde yer alır.
• Çizilen şekil, verilen koşulları sağlayıp sağlamadığına göre denetlenir.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: A ile B noktaları arasındaki doğru parçasını çizip uzunluğunu bulunuz.

1. Adım 1: Cetvel A noktasına yerleştirilir ve B noktasına kadar çizgi çekilir.
2. Adım 2: Her iki uç nokta ile işaretlenir.
3. Adım 3: Cetvel ile parçanın uzunluğu ölçülür.

Sonuç/cevap: Çizilen parçanın uzunluğu cetvelle okunan değerdir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Kenarları 5 cm, 6 cm ve 7 cm olan bir üçgen nasıl inşa edilir?

1. Adım 1: 5 cm uzunluğunda bir kenar çizilir.
2. Adım 2: Uçlardan 6 cm ve 7 cm yarıçaplı yaylar çizilerek kesişim noktası bulunur.
3. Adım 3: Nokta, iki uca birleştirilerek üçgen tamamlanır.

Sonuç/cevap: Üç yayın kesişimi üçgenin üçüncü köşesini verir.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Doğru Parçası Çizimi konusunun adımları:

1. Adım 1: Cetvel A noktasına yerleştirilir ve B noktasına kadar çizgi çekilir.
2. Adım 2: Her iki uç nokta ile işaretlenir.
3. Adım 3: Cetvel ile parçanın uzunluğu ölçülür.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Evdeki bir kitabın en uzun kenarını doğru parçası olarak çizin, orta dikmesini çizerek iki eşit parçaya böldüğünüzü ölçerek gösteriniz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Doğru parçasının düz çizilmesi 3 puan; orta noktanın bulunması 3 puan; dik çizginin çizilmesi 3 puan; iki parçanın eşit olduğunun ölçümle gösterilmesi 3 puan.