People, places and rules at school

Konu Anlatımı

Okulda Kimler Çalışır?

Okul binasında yalnızca öğrenciler bulunmaz. Ders veren öğretmenlerin yanında okulun en üst yöneticisi olan headmaster, ona yardımcı olan vice principal, kitapları düzenleyen librarian, kantinde yemek satan canteen worker, temizliği yapan janitor ve öğrencilerin sağlığıyla ilgilenen school nurse görev alır. Bu görevlilerin her biri kendi alanından sorumludur; bu yüzden görev adlarını karıştırmamak önemlidir.

Okulun Mekânları

Okul binasında öğrencilerin gün boyu kullandığı ortak alanlar vardır. Bunları adıyla bilmek, okul haritasını okuyabilmek ve bir yeri tarif edebilmek için gereklidir. Mekânların çoğu belli bir katta ya da belli bir yönde yer alır; bu yönü ifade ederken on, in, next to ve between gibi edatlar kullanılır.

• classroom = sınıf odası; corridor = koridor
• library = kütüphane; canteen = kantin
• playground = oyun alanı; science laboratory = fen laboratuvarı
• school garden = okul bahçesi; staff room = öğretmenler odası

Kurallar: must ve mustn’t

Okulda uyulması gereken kurallar iki temel yapıyla anlatılır. must bir davranışın zorunlu olduğunu, mustn’t ise yasak olduğunu bildirir. İkisinden sonra daima fiilin yalın biçimi gelir; -ing eki, -s eki veya to-be fiili kullanılmaz. Kurallar öğrenci adına we öznesiyle verildiğinde kurallar bütün sınıfı kapsar.

Çözümlü örnek: Türkçe olarak "Koridorda koşmak yasaktır, ayakkabılarınızı çıkarın." kuralını İngilizceye çevirelim. İlk bölüm bir yasak olduğu için mustn’t, ikinci bölüm bir zorunluluk olduğu için must kullanılır. Fiiller yalın biçimde yazılır ve iki bölüm for ile bağlanır: We mustn’t run in the corridor and we must take off our shoes at the entrance. (Koridorda koşmamalısınız ve girişte ayakkabılarınızı çıkarmalısınız.)

Örnek Diyalog

A: Good morning! Where is the science laboratory?
B: It is on the second floor, next to the library.
A: May we use the computers without permission?
B: No, you mustn’t. You must ask the teacher first.

Bu diyalogda mekân sorusu there is ve on the second floor ile cevaplanmış, kural ise mustn’t ve must karşıtları üzerinden verilmiştir. Diyalogda edat seçimine dikkat etmek, doğru cümle kurmanın temelidir.

Özet

Okulda headmaster, vice principal, librarian, canteen worker, janitor ve school nurse gibi görevliler çalışır; her birinin görevi farklıdır. Okulun ortak mekânları classroom, library, canteen, corridor, playground ve science laboratory gibi adlarla bilinir. Kurallar must (zorunluluk) ve mustn’t (yasak) yapılarıyla verilir ve bu iki sözcükten sonra fiil daima yalın biçimde kullanılır. Kendi ifadenle kural kurarken we öznesini seçmek ve gerekçe için because bağlacını eklemek doğru cümleleri güçlendirir.

Sık Yapılan Hatalar

• Yasak kuralı must ile vermek: Yasak bildirmek için mustn’t kullanılır; must yalnızca zorunluluk bildirir.
• Fiilden sonra -ing eki getirmek: must ve mustn’t yalın fiil ister, bu yüzden You must cleaning biçimi yanlıştır.
• Kütüphane memurusuna teacher demek: Kitap düzeninden sorumlu kişi librarian’dır; teacher ders veren öğretmendir.
• Kural cümlesini olumlu anlamda çevirip fiili yanlış çekmek: Özne we veya üçüncü tekil şahıs olduğunda fiilde -s eki kullanılmaz.

Pratik Yap

Okulun koridorunda yürürken gördüğünüz üç mekânı İngilizce adlarıyla yazın ve her biri için bir konum cümlesi kurun: The library is next to the staff room biçiminde. Daha sonra sınıfınızdaki üç kuralı must ve mustn’t kullanarak yazın; her cümlenin sonuna kuralın neden önemli olduğunu açıklayan bir because cümlesi ekleyin.

Ne Öğreneceğiz

Okulda görev yapan kişileri, okulun mekânlarını ve sınıfta uyulması gereken kuralları örnek cümlelerle tanıtır. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Okulda görev yapan kişileri adlarıyla tanır ve görevlerini açıklar.
• Okulun mekânlarını İngilizce adlarıyla anlatır ve yerlerini tarif eder.
• Sınıf ve okul kurallarını olumlu ve olumsuz biçimde ifade eder.
• must ve mustn’t yapısını kullanarak yönergeleri anlar ve kendi ifadesiyle kurar.
• Kuralı gerekçesiyle birlikte anlatarak kuralın neden önemli olduğunu belirtir.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Okulun en üst yöneticisi headmaster, onun yardımcısı vice principal olarak adlandırılır.
• Kitapları düzenleyen kişi librarian, yemek satan görevli canteen worker, temizlik yapan görevli janitor sözcükleriyle anılır.
• must ve mustn’t ifadelerinden sonra daima fiilin yalın biçimi gelir, -ing eki kullanılmaz.
• Kurallar toplu olarak söylendiğinde we öznesi tercih edilir: We mustn’t run in the hallway.
• Okul kıyafeti bir zorunluluk olduğu için bu kural must ile verilir, mustn’t ile değil.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: "Sınıfta telefon kullanmak yasaktır." kuralını İngilizce bir cümleyle ifade ediniz.

1. Adım 1: Kural bir yasak olduğu için mustn’t kullanılır.
2. Adım 2: mustn’t sonrasında fiilin yalın biçimi yazılır.
3. Adım 3: Yeri belirtmek için in the classroom ifadesi cümlenin sonuna eklenir.

Sonuç/cevap: You mustn’t use your phone in the classroom.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: "Kapıyı kapat." ve "Koridorda koşma." yönergelerini tek bir kural cümlesinde birleştiriniz.

1. Adım 1: Birinci yönerge bir zorunluluktur, must ile verilir.
2. Adım 2: İkinci yönerge bir yasaktır, mustn’t ile verilir.
3. Adım 3: İki yönerge and bağlacıyla bağlanır.

Sonuç/cevap: We must close the door and we mustn’t run in the corridor.

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Türkçe bir kuralı İngilizceye çevirmek konusunun adımları:

1. Adım 1: Kural bir yasak olduğu için mustn’t kullanılır.
2. Adım 2: mustn’t sonrasında fiilin yalın biçimi yazılır.
3. Adım 3: Yeri belirtmek için in the classroom ifadesi cümlenin sonuna eklenir.

Karşılaştırma Tablosu

Kendini Dene

Soru: Okulunuzdaki beş kurulu kendi cümlelerinizle İngilizce olarak yazınız. Her kural için must ya da mustn’t kullanınız ve kuralın neden önemli olduğunu because bağlacıyla açıklayınız.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Doğru zorunluluk ve yasak yapılarının kullanılması 5 puan; her biri için birer uygun fiil öbeği 5 puan; because bağlacıyla gerekçe eklenmesi 3 puan; büyük harf ve noktalama kurallarına uyulması 2 puan.