Konuşma ve Sunum

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Hazırlıklı bir konuşmanın aşamalarını sırayla açıklayabilir
• Konuşmasında uygun ses tonu ve beden dili kullanabilir
• Hitap seçerken dinleyiciyi ve ortamı gözetebilir
• Söz dinleme kurallarını uygulayabilir
• Görsel araç kullanarak sunumun etkisini artırabilir

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Dinleme ve Not Alma konusunu bilmen gerekir. Dinleme, sözle aktarılan bir anlamı kavrama etkinliğidir.

• Dinleme türlerini ve amaçlı dinlemenin özelliklerini ayırt edebilir
• Dinleme öncesi hazırlık yaparak dinleme başarısını artırabilir
• Duruma uygun not alma biçimi seçebilir

Konuşmanın amacını ve hazırlıklı konuşmanın giriş-gelişme-sonuç aşamalarını öğrenir; ses tonu, beden dili, hitap, söz dinleme, görsel araç kullanımı ile grup çalışmasında sıralı konuşma kurallarını uygulamalı olarak pekiştirir.

Konu Nedir?

Hazırlıklı bir konuşmanın aşamalarını sırayla açıklayabilir Her konuşmanın bir amacı vardır; amaçsız konuşma dinleyicide merak uyandırmaz.

Hedefler

• Hazırlıklı bir konuşmanın aşamalarını sırayla açıklayabilir
• Konuşmasında uygun ses tonu ve beden dili kullanabilir
• Hitap seçerken dinleyiciyi ve ortamı gözetebilir
• Söz dinleme kurallarını uygulayabilir
• Görsel araç kullanarak sunumun etkisini artırabilir

Önemli Noktalar

Her konuşmanın bir amacı vardır; amaçsız konuşma dinleyicide merak uyandırmaz.

Hazırlıklı konuşma giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.

Ana fikir bir kez söylenmeli, gelişmesi gereklidir.

Ses tonu konunun duygusuna uygun olmalı, beden dili sözün karşılığını vermelidir.

Hitap dinleyici grubuna ve ortama göre seçilmelidir.

Söz dinlemek konuşanı kesmemeyi ve saygı göstermeyi gerektirir.

Görsel araçlar anlaşılmayı kolaylaştırır ama metnin yerine geçmez.

Grup çalışmasında sıralı konuşma kuralları uygulanmalıdır.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Konuşma Girişi Yazma Kitap okuma alışkanlığı konulu bir konuşma için etkili bir giriş yazınız.

   Adım 1: Konuyu tek cümleyle tanıtın.

   Adım 2: Dinleyiciyi harekete geçiren bir soru sorun.

   Adım 3: Konuşmanın amacını belirtin.

   Adım 4: Girişi iki cümleyle sınırlayın.

   Sonuç: "Hepinize merhaba. Bu hafta sorduğum bir soruyla başlamak istiyorum: Son bir ayda kaç kitap okudunuz? Bugün okuma alışkanlığının nasıl kurulacağını birlikte konuşacağız."

2. Örnek 2: Sonuç Bölümü Yazma Aynı konuşma için bir sonuç bölümü yazınız.

   Adım 1: Konuşmanın ana fikrini tekrarlayın.

   Adım 2: Yargıyı kısa bir cümleyle belirtin.

   Adım 3: Dinleyiciye bir çağrı yapın.

   Adım 4: Konuşmayı bu çağrıyla bitirin.

   Sonuç: "Okuma alışkanlığı bir günde kurulmaz; ancak her gün on dakika ayırmak bir yıl sonunda çok büyük bir fark yaratır. Siz de bu hafta on dakika ayırın."

3. Örnek 3: Ses Tonu ile Konuyu Eşleştirme Duyurulan bir konu ile anlatılan bir konu için uygun ses tonlarını eşleştiriniz.

   Adım 1: Konuların duygusunu belirleyin.

   Adım 2: Duyuru için sakin ve net bir ton düşünün.

   Adım 3: Anlatı için canlı ve samimi bir ton düşünün.

   Adım 4: Eşleştirmeyi gerekçesiyle yazın.

   Sonuç: Duyuru için sakin, ölçülü ve net ton; anlatı için samimi ve enerjik ton uygundur. Ton, dinleyicinin konuyu algılama biçimini belirler.

4. Örnek 4: Görsel Aracın Doğru Kullanımı Sınıflarının fotoğrafını anlatan bir sunumda ne tür bir görsel araç seçersiniz?

   Adım 1: Sunumun amacını belirleyin.

   Adım 2: Konuyla ilgili en uygun görseli seçin.

   Adım 3: Görsele bir başlık ve kısa bir açıklama ekleyin.

   Adım 4: Görselin okunabilirliğini denetleyin.

   Sonuç: Sınıfın bir fotoğrafını seçip yanına kısa bir başlık eklemek uygundur. Fotoğraf, konuşmayı destekler; ekrana uzun metin yazılmaz.

5. Örnek 5: Sıralı Konuşma Kurallarını Uygulama Grup çalışmasında arkadaşınız konuşurken nasıl davranırsınız?

   Adım 1: Sözünü kesmeden dinleyin.

   Adım 2: Göz teması kurarak dinlediğinizi belli edin.

   Adım 3: Söz hakkı size gelince kendi fikrinizi söyleyin.

   Adım 4: Farklı fikirleri dinleyip değerlendirin.

   Sonuç: Konuşan dinlenir, göz teması kurulur ve söz hakkı geldiğinde kendi fikri açık biçimde söylenir. Farklı düşüncelere de saygıyla yaklaşılır.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Konuşma Girişi Yazma

Kitap okuma alışkanlığı konulu bir konuşma için etkili bir giriş yazınız.

1. Adım 1: Konuyu tek cümleyle tanıtın.
2. Adım 2: Dinleyiciyi harekete geçiren bir soru sorun.
3. Adım 3: Konuşmanın amacını belirtin.
4. Adım 4: Girişi iki cümleyle sınırlayın.

Cevap: "Hepinize merhaba. Bu hafta sorduğum bir soruyla başlamak istiyorum: Son bir ayda kaç kitap okudunuz? Bugün okuma alışkanlığının nasıl kurulacağını birlikte konuşacağız."

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Sıralı Konuşma Kurallarını Uygulama

Grup çalışmasında arkadaşınız konuşurken nasıl davranırsınız?

1. Adım 1: Sözünü kesmeden dinleyin.
2. Adım 2: Göz teması kurarak dinlediğinizi belli edin.
3. Adım 3: Söz hakkı size gelince kendi fikrinizi söyleyin.
4. Adım 4: Farklı fikirleri dinleyip değerlendirin.

Cevap: Konuşan dinlenir, göz teması kurulur ve söz hakkı geldiğinde kendi fikri açık biçimde söylenir. Farklı düşüncelere de saygıyla yaklaşılır.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 1: Konuşma Girişi Yazma

Kitap okuma alışkanlığı konulu bir konuşma için etkili bir giriş yazınız.

1. Adım 1: Konuyu tek cümleyle tanıtın.
2. Adım 2: Dinleyiciyi harekete geçiren bir soru sorun.
3. Adım 3: Konuşmanın amacını belirtin.
4. Adım 4: Girişi iki cümleyle sınırlayın.

Cevap: "Hepinize merhaba."

Örnek 2: Sonuç Bölümü Yazma

Aynı konuşma için bir sonuç bölümü yazınız.

1. Adım 1: Konuşmanın ana fikrini tekrarlayın.
2. Adım 2: Yargıyı kısa bir cümleyle belirtin.
3. Adım 3: Dinleyiciye bir çağrı yapın.
4. Adım 4: Konuşmayı bu çağrıyla bitirin.

Cevap: "Okuma alışkanlığı bir günde kurulmaz; ancak her gün on dakika ayırmak bir yıl sonunda çok büyük bir fark yaratır. Siz de bu hafta on dakika ayırın."

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Dersten Öğrendiklerimizi Gözden Geçirelim

Konunun temel bilgilerini ve bunlara karşılık gelen durumları birlikte görelim.

Sık Yapılan Hatalar

• Hata: Konuşmaya hazırlıksız başlamak, ana fikri yazmadan doğrudan konuşmaya geçmek. Neden yanlış: Ana fikir belirlenmeden girilen konuşma dağınık olur ve dinleyici ne anlatıldığını yakalayamaz. Hazırlık, konuşmanın yönünü verir.
• Hata: Ses tonunu konuya uydurmamak, örneğin duyurulan bir konuda coşkulu bir sesle konuşmak. Neden yanlış: Ses tonu, sözcükten bağımsız bir anlam taşır. Yanlış ton, doğru bilgiyi bile yanlış biçimde aktarılmasına yol açar.
• Hata: Sunumda metnin tamamını ekrana yazmakla görsel aracı işlevsiz bırakmak. Neden yanlış: Görsel araçlar anlaşılmayı kolaylaştırmak için kullanılır. Uzun metinler ekrana yazıldığında görsel destek olmaktan çıkar ve dinleyici okumaya çalışır.
• Hata: Konuşan kişiyi sözünü kesmeden dinlememek ya da dinlerken başka işle uğraşmak. Neden yanlış: Söz dinlemek, konuşana saygı göstermenin temel yoludur. Sözü kesmek ya da dinlerken ilgisiz görünmek, konuşma kültürünün en ağır ihlalidir.

İpuçları

• Konuşmaya başlamadan önce ana fikri tek cümleyle yaz.
• Girişte bir soru sorarak dinleyicinin ilgisini çek.
• Sunumda her slaytta en fazla birkaç satır yaz.
• Prova yaparken sesini kaydet ve dinle; tempo çok hızlıysa yavaşlat.

Özet

Konuşma, düşünceni sesli yolla bir dinleyiciye aktarmaktır ve her konuşmanın bir amacı vardır. Amaç bilgi vermek, ikna etmek, duygu uyandırmak ya da bilinçlendirmek olabilir. Hazırlıklı bir konuşma üç ana bölümden oluşur. Girişte konu tanıtılır, dinleyicinin ilgisi çekilir ve konuşmanın amacı açıklanır. Gelişmede ana fikir örnek ve kanıtlarla desteklenerek anlatılır; ana fikir bir kez söylenmeli ama geliştirilmelidir. Sonuçta düşünce bir yargıyla bağlanır ve dinleyiciye bir özet ya da çağrı sunulur. Konuşmada ses tonu, konunun duygusuna uygun olmalıdır. Beden dili ise duruş, el hareketleri, göz teması ve mimiklerle verilen bilgidir; sözün karşılığı olmalıdır. Hitap, dinleyici grubuna ve ortama göre seçilmelidir. Söz dinleme, konuşanı kesmemeyi, göz teması kurmayı ve anladığını belli etmeyi gerektirir; dinlemek aynı zamanda saygı göstermektir. Görsel araçlar konuşmayı anlaşılır kılar ama metnin yerine geçmez. Grup çalışmasında sıralı konuşma kurallarına uyulur: sözü kesmemek, sırayla konuşmak, fikirleri kendine ait olmayan biçimde aktarmamak ve herkesin konuşmaya katılmasını sağlamak.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Her konuşmanın bir amacı vardır; amaçsız konuşma dinleyicide merak uyandırmaz. — doğru mu?
2. Hazırlıklı konuşma giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. — doğru mu?
3. Ana fikir bir kez söylenmeli, gelişmesi gereklidir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Konuşma = düşüncenin sesle dinleyiciye aktarılması 2) Doğru. Hazırlıklı konuşma = giriş + gelişme + sonuç 3) Doğru. Giriş = konuyu tanıt + ilgi uyandır + amacı açıkla

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Demokratik Yaşam ve Haklarımız Demokratik Yaşam ve Haklarımız konusunu özetleyelim.
• Dinleme ve Not Alma Dinleme, sözle aktarılan bir anlamı kavrama etkinliğidir.