Sıralı ve Bağlı Cümleler — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Sıralı cümleyi bağlı cümleden ayırt edebilir.
• Sıralı ve bağlı cümlelerde öznenin ortak kullanımını açıklayabilir.
• Sıralama, neden, koşul ve amaç bildiren bağlaçları doğru kullanabilir.
• Ve, ama, çünkü, ki, ile, gibi bağlaçlarıyla cümle birleştirebilir.
• Birleştirme sırasında virgül ve noktalı virgülü doğru yerleştirebilir.

Önemli noktalar

• Sıralı cümlede cümleler aynı özne ve yüklemi paylaşır, bu yüzden ikinci özne yazılmaz.
• Bağlı cümlede iki cümlecik bir bağlaçla birleşir ve ikinci cümlecik bağımsız bir yargı bildirir.
• Bağlaçla birleşen cümlelerde aynı özne yalnızca bir kez yazılır.
• Ve bağlacı eşitlik, ama ve fakat bağlaçları çelişki, çünkü bağlacı neden bildirir.
• Ki bağlacı amaç, ya da bağlacı seçenek, ile bağlacı birliktelik, gibi bağlacı benzerlik kurar.
• Anlamca yakın cümleler noktalı virgülle, anlamca uzak ya da çelişen cümleler virgülle ayrılabilir.

Formüller ve kurallar

• Sıralı Cümle = Aynı Özne + Farklı Yüklemlerden Oluşan Cümleler
• Bağlı Cümle = İki Cümlecik + Bağlaç
• ve = Eşitlik, ama ve fakat = Çelişki, çünkü = Neden
• ki = Amaç, ya da = Seçenek, ile = Birliktelik, gibi = Benzerlik
• Aynı Özne İkinci Cümlecik İçinde Tekrar Yazılmaz
• Farklı Özne İkinci Cümlecik İçinde Yazılır

Sık yapılan hatalar

• Hata: Ben kitap okudum, ben de evde kaldım. cümlesinde ikinci özneyi yazmak. Neden yanlış: Bağlaçla birleşen cümlelerde aynı özne ikinci cümlecik içinde tekrarlanmaz; ben öznesi ortak olduğu için yalnızca de eklenmesi yeterlidir.
• Hata: Ders çalışmam, sınavda rahat ettim. cümlesini bağlı cümle sanmak. Neden yanlış: Bu cümlede iki yüklem de aynı özneye aittir ve aralarında bir bağlaç bulunmaz; bu yüzden yapı sıralı cümledir, bağlı cümle değildir.
• Hata: Neden bildiren iki cümleyi amaç bildiren bir bağlaçla birleştirmek. Neden yanlış: Ki bağlacı amaç bildirir; cümleler neden ilişkisi taşıyorsa çünkü bağlacı kullanılmalıdır, aksi hâlde cümlenin anlamı yanlış kurulmuş olur.
• Hata: Birleştirilen cümlelerde virgül ve noktalı virgülü gelişigüzel kullanmak. Neden yanlış: Noktalama işaretleri anlam ilişkisini yansıtır; yanlış işaret kullanmak cümlenin yapısını ve anlamını bozabilir.
• Yaygın hata 5: Sıralı ve Bağlı Cümleler konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.

Hızlı tekrar ipuçları

• İki cümleyi birleştirirken önce öznelerin aynı olup olmadığını karşılaştırın.
• Anlam ilişkisini düşünmeden bağlaç seçmeyin, bağlaç ilişkiyi doğrudan belirtir.
• Cümleyi yüksek sesle okuyunca virgülün nerede gerektiğini duyabilirsiniz.
• Birleştirme sonucunu sesli okuyarak cümlenin akıcı olup olmadığını denetleyin.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Sıralı ve Bağlı Cümleler konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin