4. SınıfTürkçe
Türkçe · 4. Sınıf · DEMOKRATİK YAŞAM
Bu derste şunları öğreneceksin:
Bu konuyu anlamak için önce Doğru Bilgiye Ulaşma ve Eleştirel Okuma konusunu bilmen gerekir. Doğru bilgiye ulaşmak, okunan her iddiayı sorgulamakla başlar.
Saygılı iletişim, karşımızdaki kişinin duygusunu ve hakkını gözeterek konuşmak ve davranmaktır. O kişinin duyduğu, düşündüğü ve inandığı şeyleri anlamaya çalışmak saygının temelidir.
Empati, kendimizi karşımızdakinin yerine koyup onun ne hissettiğini anlamaya çalışmaktır. Empati yaşamak, «Ben olsam nasıl hissederdim?» sorusunu sormaktır. Bu soruyu soran çocuk, arkadaşının üzgün olduğunu çabuk fark eder ve onu dinlemek için zaman ayırır.
Bu kurallar evde ve okulda da geçerlidir.
Konuştuğumuz kişiye göre zamir seçeriz. Sen yakın arkadaş, kardeş, anne ve baba gibi bildiğimiz kişiler için kullanılır. Siz tanımadığımız kişiler, misafirler ve öğretmen gibi saygı duyduğumuz kişiler içindir. Yeni biriyle ilk konuşmada siz demek daha uygundur.
İletişimde sözlerimiz kadar bedenimiz de konuşur. Gözlerimiz, yüzümüz ve el hareketlerimiz karşımızdakine bilgi verir. Yumuşak ses, doğal gülümseme ve sakin el hareketi saygı gösterir. Kolları kavuşturup duvarı çevirmek, gözleri kaçırmak ve yüksek sesle konuşmak karşıdakini rahatsız eder.
Söylenen söz biçimiyle birlikte anlam taşır.
| Durum | Olumsuz anlatım | Olumlu anlatım |
|---|---|---|
| Kardeşin eşyalarını dağıtmış | «Sen ne biçim birisin.» | «Eşyalarını toplarsan ortak odaya yer kalır.» |
| Arkadaşın ödevini beğenmemiş | «Bunu kim yaptı?» | «Ödevinde bir eksik var mı, birlikte bakalım mı?» |
| Yeni gelen çocuk yanına oturmak istemiş | «Buraya oturma.» | «Hoş geldin, sana da yer ayırdım.» |
İki arkadaş şöyle konuşur.
Önce kolay bir örnekle başlayalım.
Örnek 1: Yeni Gelen Sınıfa Katılma
Sınıfa yeni gelen bir öğrenci ilk gün yanına oturmak istemektedir. Bu öğrenciye nasıl davranılmalıdır?
Cevap: Sıcak bir karşılama, adını sormak ve sınıfa kazandıracak bir etkinliğe davet etmek doğru davranıştır.
Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.
Örnek 5: Telefonda Nezih Konuşma
Bir iş için amcanı telefonla aramak zorundasınız. Konuşmayı nasıl başlatırsınız?
Cevap: Selam, kendini tanıtma, nezih istek ve teşekkür sırasına uyulur; siz kullanılır.
İki örneği birlikte adım adım çözelim.
Örnek 2: Özür Dileme Diyaloğu
Elif, arkadaşının çizimini beğenmediğini açıkça söylemiştir. Elif'in nasıl özür dilemesi gerektiğini yazınız.
Cevap: Doğru özür, «Özür dilerim, sormadan karar verdim» cümlesidir; ardından birlikte yeni bir çizim planlanır.
Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.
| Kavram | Ne ifade eder | Ayrımı |
|---|---|---|
| Saygılı iletişim | dinleme + doğru anlama + uygun cevap | |
| Yeni kişiye ilk konuşmada siz denir | yakın kişiye sen denir. | Yeni tanıştığımız bir yetişkine «sen» demek aradaki saygı mesafesini bozar. Tanımadığımız herkese siz demek daha doğrudur. |
| Özür | «kusura bakma» yerine kısa ve içten bir cümleyle söylenmelidir. | Zor durumlarda sakin kalmak ve içten özür dilemek ilişkiyi güçlendirir. |
Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.
| Öğrendiğimiz bilgi | Günlük hayattan örneği |
|---|---|
| Karşımızdakini dinlemek, ona söz hakkı vermek demektir. | Sınıfa yeni gelen bir öğrenci ilk gün yanına oturmak istemektedir. Bu öğrenciye nasıl davranılmalıdır? |
| Empatik davranmak, karşıdakinin duygusunu anlamaya çalışmaktır. | Elif, arkadaşının çizimini beğenmediğini açıkça söylemiştir. Elif'in nasıl özür dilemesi gerektiğini yazınız. |
| Tanımadığımız kişilere siz, yakın bildiğimiz kişilere sen diyebiliriz. | Kardeşin çalışma odasındaki eşyalarını dağıtmıştır. Saygılı ve saygısız iki cevap yazınız. |
| Söz, yüz ifadesi ve el hareketleri aynı duyguyu birlikte anlatmalıdır. | Sınıfta bir grup çalışmasında iki arkadaş farklı görüşlerdedir. Tartışmanın sağlıklı sürmesi için ne yapılmalıdır? |
Saygılı iletişim, karşıdaki kişiyi dinlemek ve anlamaya çalışmakla başlar. Empati bu anlayışın en yakın dostudur. Sen ve siz kullanımına dikkat etmek, söz ve beden dilini özenli seçmek, farklı görüşlere saygı duymak ve gerektiğinde içten bir özür dilemek bizi iyi bir iletişimci yapar.
Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.
Cevap anahtarı: 1) Doğru. Saygılı iletişim = dinleme + doğru anlama + uygun cevap 2) Doğru. Yeni kişiye ilk konuşmada siz denir, yakın kişiye sen denir. 3) Doğru. Karşımızdaki kişi sözünü bitirmeden sözü kesmeyiz.
Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.
Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:
Saygılı iletişim, karşımızdaki kişinin duygusunu ve hakkını gözeterek konuşmak ve davranmaktır. O kişinin duyduğu, düşündüğü ve inandığı şeyleri anlamaya çalışmak saygının temelidir.
Empati, kendimizi karşımızdakinin yerine koyup onun ne hissettiğini anlamaya çalışmaktır. Empati yaşamak, «Ben olsam nasıl hissederdim?» sorusunu sormaktır. Bu soruyu soran çocuk, arkadaşının üzgün olduğunu çabuk fark eder ve onu dinlemek için zaman ayırır.
Bu konuyu anlamak için önce Doğru Bilgiye Ulaşma ve Eleştirel Okuma konusunu bilmen gerekir. Doğru bilgiye ulaşmak, okunan her iddiayı sorgulamakla başlar. Saygılı iletişim, karşımızdaki kişinin duygusunu ve hakkını gözeterek konuşmak ve davranmaktır. O kişinin duyduğu, düşündüğü ve inandığı şeyleri anlamaya çalışmak…
Empatik davranmak, karşıdakinin duygusunu anlamaya çalışmaktır.
Sözünü kesmek: Karşıdaki konuşurken sözü kesmek, dinlenmediğimizi gösterir ve o kişinin anlatmak istediğini duymamıza yol açar. Alaycı konuşmak: Kötü niyet taşımayan bir hatayı alayla karşılamak, karşıdakini küçümser. Mizah ile alay arasındaki farkı bilmek gerekir.
Sınıf arkadaşın senden kalem istediğinde hangi cevap uygundur?
Doğru cevap: A) Kalemi gülümseyerek uzatmak
Kalemi gülümseyerek uzatmak kavramı Saygılı İletişim ve Empati konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Karşındaki kişi göz teması kurmadan konuşuyorsa ne düşünebilirsin?
Doğru cevap: C) Utangaçtır ya da güveni azdır.
Göz temasından kaçınan kişi çoğu zaman utangaçtır ya da güveni azdır. Konuyu bilmemek bu sonucu doğurmaz.
Empati ne demektir?
Doğru cevap: A) Karşıdakinin duygusunu anlamaya çalışmak
Empati, karşıdakinin duygusunu ve düşüncesini anlamaya çalışmaktır. Diğer seçenekler saygılı iletişimle ilgili değildir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Türkçe için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Saygılı İletişim ve Empati konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç