İstek ve İhtiyaçlar

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• İhtiyaç ile isteği kesin bir ölçütle ayırt eder.
• İhtiyaçları anlamalarına göre sınıflandırır.
• Bir ihtiyacın başka bir yolla karşılanması durumunu ikame olarak açıklar.
• Beklenmedik ihtiyaçların neler olabileceğini örnekler.
• İhtiyaç ve istekler arasında sınırlı kaynaklarla nasıl karar verileceğini uygular.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Doğal Kaynakların Tüketimi konusunu bilmen gerekir. Doğal kaynaklar su, orman, toprak, maden, doğal gaz ve taş kömürü gibi doğanın sunduğu varlıklardır.

• Başlıca doğal kaynak türlerini tanır ve sınıflandırır.
• Doğal kaynakların tükenebilir ve tükenmez oluşunu karşılaştırır.
• Hammadde kavramını açıklar ve üretimdeki yerini belirtir.

İhtiyaç ile istek ayrımı, ayırt etme yöntemleri, ikame, beklenmedik ihtiyaçlar ve sınırlı kaynaklarla doğru karar verme.

Konu Nedir?

İhtiyaç ile isteği kesin bir ölçütle ayırt eder. Su, yiyecek, barınak, ısınma, uyku, güvenlik ve sağlık temel ihtiyaçlardır.

Hedefler

• İhtiyaç ile isteği kesin bir ölçütle ayırt eder.
• İhtiyaçları anlamalarına göre sınıflandırır.
• Bir ihtiyacın başka bir yolla karşılanması durumunu ikame olarak açıklar.
• Beklenmedik ihtiyaçların neler olabileceğini örnekler.
• İhtiyaç ve istekler arasında sınırlı kaynaklarla nasıl karar verileceğini uygular.
• Bir isteğin zamanla ihtiyaca dönüşebileceğini fark eder.

Önemli Noktalar

Su, yiyecek, barınak, ısınma, uyku, güvenlik ve sağlık temel ihtiyaçlardır.

Oyuncak, gezi, tatlı ve yeni kıyafet isteğe örnektir.

Zorunluluk, ikame ve ortaklık testleri ihtiyaç ile isteği ayırt etmeyi kolaylaştırır.

İhtiyaçlar karşılanmadan isteklere sıra gelmez.

İhtiyaçlar dört başlıkta incelenebilir: yaşamı sürdürme, güvenlik ve sağlık, sosyal ilişki, özgürlük ve öğrenme.

Beklenmedek ihtiyaçlar da zorunludur; planlanmamış olmaları ihtiyaç olmalarını etkilemez.

Bir ihtiyacın başka malzemeyle karşılanmasına ikame denir.

Bazı istekler zamanla zorunlu hâle gelerek ihtiyaca dönüşebilir.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: İhtiyaç mı İstek mi? Aşağıdakilerden hangisi istektir, yani temel ihtiyaç değildir?

   Adım 1: Seçenekleri zorunluluk testine sokarız.

   Adım 2: Su, yemek ve barınak olmadan yaşam sürer.

   Adım 3: Yeni bir oyuncak olmadan yaşam sürdüğü için o bir istektir.

   Sonuç: Yeni bir oyuncak.

2. Örnek 2: Beklenmedik İhtiyaç Bulma Şiddetli yağmurdan sonra mahallede su sıkıntısı yaşanması hangi tür ihtiyaca örnektir?

   Adım 1: Olay planlanmamış bir durumdur, yani beklenmediktir.

   Adım 2: İçilecek su olmaması yaşamı doğrudan etkiler.

   Adım 3: Bu yüzden temiz su ihtiyacı beklenmedik bir ihtiyaçtır.

   Sonuç: Beklenmedik bir ihtiyaçtır.

3. Örnek 3: İkame Örneği Ulaşım ihtiyacını otobüs yerine bisikletle karşılamak ne ad alır?

   Adım 1: Ulaşım bir ihtiyaçtır, çünkü günlük yaşam için gereklidir.

   Adım 2: İhtiyaç başka bir araçla karşılanmaktadır.

   Adım 3: Bir ihtiyacın başka yolla karşılanmasına ikame etmek denir.

   Sonuç: İkame etme.

4. Örnek 4: Sıralama Kararı Sınıfça yapılacak bir etkinlik için 3 istek ve 2 ihtiyaç önerildiğinde hangilerine önce yer verilmelidir?

   Adım 1: İhtiyaçlar yaşamı sürdüren zorunlu gereksinimlerdir.

   Adım 2: İstekler ise arzu edilen, karşılanmasa da yaşamı sürdürmeyen şeylerdir.

   Adım 3: Bu yüzden önce 2 ihtiyaca, kalan imkân ölçüsünde isteklere yer verilir.

   Sonuç: Önce 2 ihtiyaç karşılanır.

5. Örnek 5: Listeleme Çalışması Sınıftaki 6 kavramın 4'ü ihtiyaç, 2'si istek olarak ayrılmıştır. İstek olan kaç kavram kalmıştır?

   Adım 1: Toplam kavram sayısı 6'dır.

   Adım 2: İhtiyaç olan dört kavramı toplamdan ayırırız.

   Adım 3: 6 eksi 4 eşittir 2, yani istek olarak ayrılan iki kavram kalmıştır.

   Sonuç: 2 kavram.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: İhtiyaç mı İstek mi?

Aşağıdakilerden hangisi istektir, yani temel ihtiyaç değildir?

1. Adım 1: Seçenekleri zorunluluk testine sokarız.
2. Adım 2: Su, yemek ve barınak olmadan yaşam sürer.
3. Adım 3: Yeni bir oyuncak olmadan yaşam sürdüğü için o bir istektir.

Cevap: Yeni bir oyuncak.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Listeleme Çalışması

Sınıftaki 6 kavramın 4'ü ihtiyaç, 2'si istek olarak ayrılmıştır. İstek olan kaç kavram kalmıştır?