Demokratik Değerler ve Sorumluluklarımız

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Tanımlar; demokrasiyi, özgürlüğü ve eşitliği günlük hayat örnekleriyle açıklar.
• İnceler; okul kararlarına katılma yollarını ve temsilcilerin görevlerini açıklar.
• Karşılaştırır; adil ve adil olmayan durumları fark eder, nedenlerini söyler.
• Uygular; sınıf kurallarına uymayı ve farklı görüşlere saygıyı gösterir.
• Örnek verir; değerlerin aile, okul ve çevrede nasıl yaşandığını anlatır.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Okulda Demokratik Katılım konusunu bilmen gerekir. Okulda demokratik katılım; başkan ve başkan yardımcılarının seçimle göreve gelmesi, öğrenci meclisinin istekleri iletmesi ve sınıf kurallarının birlikte belirlenmesiyle sağlanır.

• Sınıf başkanı ve başkan yardımcısı seçiminin nasıl yapıldığını açıklar.
• Öğrenci meclisinin görevini bilir.
• Sınıf kurallarının birlikte belirlenmesinin önemini açıklar.

Demokrasi nedir?

Demokrasi, halkın kendi temsilcilerini seçerek yönetime katıldığı düzendir. Halkın istekleri temsilciler aracılığıyla yönetime iletilir. Bu düzende kararlar tek bir kişinin keyfine göre değil, ortak kurallara göre alınır.

Demokrasinin iki temel dayanağı vardır: halkın oy hakkı ve yönetilenlerin halka karşı sorumlu olmasıdır.

Demokratik değerler nelerdir?

Demokratik yaşamda özgürlük, eşitlik, saygı, adalet ve sorumluluk değerleri önem taşır. Özgürlük, kişinin düşüncesini açıklaması ve yerini seçmesi hakkıdır. Eşitlik, herkesin hak ve görevlerinin aynı ölçüde korunmasıdır.

Bu değerler birbiriyle bağlantılıdır. Özgürlüğün ölçüsü, başkalarının haklarına saygıdır.

Okulda demokratik davranış

Sınıfta kurallar birlikte belirlenirse herkes kendini korunmuş hisseder. Okulda demokrasiyi şu davranışlarla yaşatırız.

• Başkasının sözünü kesmeden dinleriz.
• Sınıf temsilcisini adil bir seçimle belirleriz.
• Kurala uymadığımızda özür diler ve düzeltiriz.
• Farklı düşünceyi küçümsemeden savunduğumuzu anlatırız.
• Grup çalışmalarında herkesin söz hakkı olduğunu gözetiriz.

Karar verme ve çoğunluk

Bir konuda farklı görüşler olabilir. Karar çoğunluğun görüşüyle verilir; ancak azınlığın da hakları korunur.

Örnek: Sınıf kütüphanesi

Sınıf kütüphanesine yeni kitaplar alınacaktır. Öğrenciler bu karara katılmak istemektedir.

1. Herkesin kitap türü tercihini yazması istenir.
2. Farklı türlere ait istekler sayılarıyla karşılaştırılır.
3. Ortak bir liste oluşturulur ve çoğunluğun isteği uygulanır.
4. Azınlıkta kalan istekler bir sonraki alışverişe bırakılır.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Sınıf temsilcisi seçimi

Sınıf temsilcisi seçilecektir. Sınıfta yedi öğrenci aday olmuştur.

1. Adım 1: Öğretmen, seçimin nasıl yapılacağını açıklar ve oy gizliliğine dikkat edilmesini ister.
2. Adım 2: Her aday kendisini ve sınıfa katkısını kısaca anlatır.
3. Adım 3: Öğrenciler sırayla tek bir adaya oy verir, bir kişiye iki oy verilmez.
4. Adım 4: En çok oyu alan öğrenci temsilci seçilir ve sonuç sınıfa duyurulur.

Cevap: En çok oyu alan aday sınıf temsilcisi olur.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Adaletli sıra dağılımı

Sınıftaki bir öğrencinin sırası sık değişiyor, kimse sırasını bilmiyor.

1. Adım 1: Öğretmen, sıraların haftalık olarak dönüşüp dönüşmediğini gözlemlemesini ister.
2. Adım 2: Öğrenciler haftanın günlerine sıra dağılımını birlikte yazar.
3. Adım 3: Liste sınıf panosuna asılır ve her hafta yeni bir günle başlanır.
4. Adım 4: Sırası gelen öğrenci çalışmaya başlar, böylece kimse haksızlık görmez.

Cevap: Haftalık sıra listesi yapılır ve adaletli bir düzen oluşur.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Sınıf kurallarının belirlenmesi

Sınıfta yeni bir ders çalışma saati belirlenecektir.

1. Adım 1: Öğretmen, öğrencilerin günün hangi saatlerinde ders çalışmak istediğini sorar.
2. Adım 2: Herkesin söylediği saatler tahtaya yazılır.
3. Adım 3: Öğrenciler birlikte uygun saatleri seçer ve seçimini gerekçesiyle açıklar.
4. Adım 4: Seçilen saat sınıf panosuna yazılır ve herkesin uymayı kabul ettiği görülür.

Cevap: Sınıfın birlikte seçtiği ders çalışma saati kural olur.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Öğrendiğimiz her bilgiyi bir durumla ilişkilendirerek pekiştirelim.

Özet

Demokrasi halkın yönetime katıldığı düzendir. Özgürlük, eşitlik, saygı, adalet ve sorumluluk değerleri bu düzeni ayakta tutar. Oy hakkı kadar kurallara uymak ve başkasının görüşüne saygı göstermek de önemlidir. Okulda temsilci seçimi, ortak kural belirleme ve görüş bildirme gibi uygulamalarla demokrasiyi yaşayabiliriz.

Karar verilirken çoğunluğun görüşü esas alınır, azınlığın hakları korunur. Böylece düzen ve barış sağlanır.

Sık Yapılan Hatalar

Demokrasiyi yanlış anlamak günlük hayatta şu hatalara yol açar.

• Oy hakkını tek başına yeterli saymak: Hakların yanında sorumluluklar da vardır.
• Farklı düşünceyi hemen yanlış saymak: Bir görüşü anlamak ve ona saygı göstermek gerekir.
• Karşı görüşe kaba davranmak: Tartışma, aşağılamadan yapılan bir konuşmadır.
• Seçilmiş temsilciyi dinlememek: Temsilci, sınıfın ortak görüşünü öğretmeye aktarır.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Demokraside her bireyin oy hakkı vardır; oy hakkı kullanmak isteğe bağlıdır. — doğru mu?
2. Yasalar herkes için geçerli kurallardır; kimseden muaf değildir. — doğru mu?
3. Farklı düşüncelere saygı göstermek, birlikte yaşamanın temelidir. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Demokrasi: Halkın yönetimde söz sahibi olduğu düzendir. 2) Doğru. Seçim: Halkın temsilcilerini belirlediği yöntemdir. 3) Doğru. Sorumluluk: Kişinin kendi davranışının sonucunu üstlenmesidir.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Üretim ve Tüketim İhtiyaçlar yaşam için zorunlu, istekler ise arzu edilen şeylerdir.
• Okulda Demokratik Katılım Okulda demokratik katılım; başkan ve başkan yardımcılarının seçimle göreve gelmesi, öğrenci meclisinin istekleri iletmesi ve sınıf kurallarının birlikte belirlenmesiyle sağlanır.
• Üretim ve Tüketim – Uygulama ve Değerlendirme Üretim ve tüketim konusunu uygulamak; ihtiyaç-istek ayrımı, sektör eşleştirme ve bütçe hesabıyla günlük hayata taşınır.