3. SınıfTürkçe
Deyim ve Atasözlerinde Anlam — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Atasözünün ve deyimin tanımını yapar.
- Deyim ile atasözü arasındaki farkı yapı ve anlam yönünden açıklar.
- Yaygın atasözlerini ve deyimleri doğru yorumlar.
- Bir sözün anlamını cümlenin bağlamından bulur.
- Günlük hayatta atasözü ve deyim kullanımını gerekçesiyle örnekler.
- Deyim ve atasözlerinin toplum kültüründeki yerini fark eder.
Önemli noktalar
- Atasözü geçmişten gelen, halkın yüzyıllarca kullandığı bir söz olduğu için ağızdan ağıza aktarılır.
- Deyim genellikle bir iki sözcükten oluşur ve tek başına tam bir yargı bildirmez.
- Atasözü bir cümle olarak yazılır, deyim ise cümlenin içinde yer alır.
- Her karşılaştığımız söz atasözü değildir; yaygın ve köklü olması gerekir.
- Sözün anlamı, içinde geçtiği cümlenin durumuna göre netleşir.
- Bazı atasözleri zamanla deyimleşmiş, bazı deyimler de atasözü biçimine dönüşmüştür.
- Deyim ve atasözleri doğru yorumlandığında metnin duygusu da daha iyi anlaşılır.
Formüller ve kurallar
- Atasözü: kısa, ölçülü, yüzyıllarca yaşamış yargı ya da öğüt sözü
- Deyim: yapısı sabit, bir iki sözcüklü durum anlatımı
- Atasözü bağımsız cümle kurar, deyim cümle içinde öbek olarak kullanılır
- Atasözü yargıda bulunur, deyim durumu gösterir
- Anlam bulma sırası: cümleyi oku, parçaları belirle, sonucu düşün, anlamı cümleyle yaz
- Başından aşkın = çok fazla
- Kulağından giyinir = karşı tarafa göre davranmak
Sık yapılan hatalar
- Deyim ile atasözünü aynı saymak: Damlaya damlaya göl olur. bir atasözüdür çünkü kendi başına bir yargı cümlesidir; Eli açık ise tek başına anlam taşımayan bir deyimdir.
- Sözün yalnızca ilk kelimesine bakmak: Başından aşkın sözünde baş ve aşkın sözcükleri birlikte düşünülür; yalnızca baş kelimesine bakmak anlamı yanlış çıkarır.
- Her karşılaşılan sözü atasözü sanmak: Atasözü sayılması için yüzyıllarca yaşamış ve herkesçe bilinen yaygın bir söz olması gerekir.
- Deyimi cümle kurar gibi kullanmak: Ağzını açma. biçiminde nokta ile biten bir cümle, deyimin kullanımı değildir; deyim cümle içinde bir öbek olarak yer alır.
- Sözün anlamını bağlamdan aramamak: Aynı deyim farklı cümlelerde farklı sonuç verebilir; anlamı belirleyen asıl etken cümlenin durumudur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sözün anlamını bulmadan önce cümlenin tamamını oku, kimin söylediğini bul.
- Sözün içindeki kişi, nesne ve eylemleri tek tek yaz.
- Atasözü mü deyim mi sorusunu şöyle sor: tek başına yargı cümlesi kuruyor mu?
- Bir sözün atasözü sayılması için çok yaygın bilinmesi gerekir.
- Anlamı bulduktan sonra kendi cümlenle yeniden ifade et; böylece kalıcı olur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Deyim ve Atasözlerinde Anlam konusunun çözümlü sorularını çöz.