Afet Anı ve Afet Sonrasında Yapılması Gerekenler

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Afet anında sakin kalmanın ve kendini korumanın kurallarını öğrenir.
• Afetten sonra ilk yardım ve arama kurtarma çalışmalarına nasıl yardım edileceğini bilir.
• Evin ve ailenin güvenliğini denetlemek için nelere bakılacağını öğrenir.
• Afet çantasında bulunması gereken malzemeleri tanır.
• Hasarlı binaya girmemenin nedenlerini açıklar.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Afet Öncesi Hazırlık konusunu bilmen gerekir. Afet öncesi hazırlık, tehlikeyi önceden görüp önlem almaktır.

• Afetin ne olduğunu açıklar ve afet türlerini sayar.
• Aile afet planı hazırlar.
• Afet çantasının içine konacak eşyaları listeler.

Afet nedir?

Deprem, sel, yangın, fırtına ve heyelan gibi olaylara afet denir. Afetler kendiliğinden olur, önceden haber verilmez. Bu yüzden hazırlıklı olmak gerekir.

Afet sırasında en değerli şey sakin kalmaktır. Acele eden insan yanlış yere bakar ve zaman kaybeder. Aile büyükleri ve çocukların ne yapacağını önceden konuşmak kolaylık sağlar.

Afet anında ne yaparız?

Deprem olursa sığınacağa geç. Başını masanın altına al ve ayaklarını üstüne çek. Ayağa kalkma, çünkü tavandan ve duvardan parça düşebilir.

1. İlk on beş saniye yalnızca kendini koru.
2. Sarsıntı durunca asansöre değil merdivene çık.
3. Camlardan, dolaplardan ve çalışan ocaktan uzak dur.
4. Binadan çıkarken başını ve boynunu koru.
5. Açık alanda ağaç, tabela ve elektrik direği altında durma.

Afetten sonra ilk yapılacaklar

Afet bittikten sonra önce insanların güvenliği düşünülür. Yaralı varsa 112 aranır. Sonra binanın durumu kontrol edilir ve aile büyüklerine haber verilir.

• Yaralıyı kaldırmadan önce etrafı güvenceye al.
• Yaralıyı düz bir yere yatır ve üstünü ört.
• Çatlak duvarın ve tavanın altında durma.
• Su ve elektrik vanalarını kapatmayı unutma.
• Yardım edenlere nerede olduğunu kısa mesajla yaz.

Ne yapılır, ne yapılmaz?

Tabloda soldaki sütun durumu, ortadaki sütun yapılması gerekeni, sağdaki sütun ise kaçınılması gerekeni anlatır.

Örnek: Depremde ilk dakikalar

Kent merkezinde güçlü bir deprem oldu. Ayşe, kalabalık bir dükkândadır.

1. Ayşe sığınacakların arasına geçer.
2. Başını masanın altına alır, ayaklarını üstüne çeker.
3. Sarsıntı bitene kadar yerinden kalkmaz.
4. Deprem biter bitmez merdivenle dışarı çıkar.
5. Açık alanda toplanan arkadaşlarının yanına gider.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Deprem anında masanın altı

Okul kütüphanesinde deprem oluyor. Kitap rafları sallanıyor. Sınıf öğrencisi ne yapmalı?irlikte çalışabilirsin:

• Bilim, Teknoloji ve Sanatın Günlük Yaşamdaki Yeri Bilim gözlem, soru ve deneyle güvenilir bilgi üretir; teknoloji bu bilgiyi hayatımızı kolaylaştıran araçlara dönüştürür; sanat ise duygularımızı ve kültürümüzü eserlerle yaşatır.
• Afet Öncesi Hazırlık Afet öncesi hazırlık, tehlikeyi önceden görüp önlem almaktır.
• Bilimsel Gelişmelerin Günlük Yaşama Etkisi Bilimsel gelişmeler gözlem, soru, hipotez ve deney aşamalarından sonra ortaya çıkar.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Selden sonra dönüş

Bir köyde sel geçmiştir. Aile selin bittiğini öğrenince hemen eve dönmüştür. Bu davranış neden yanlıştır?

1. Sel suyunun çekilmesi, altındaki toprağın hâlâ yumuşak olduğunu gösterir.
2. Islak zemin ve çamur kaygandır, çatlak temel ve duvar tehlikeli olabilir.
3. Eve girmeden önce elektrik hattının güvenli olduğu öğrenilmelidir.
4. Önce komşulardan ve muhtardan bilgi alınmalıdır.
5. Gerekirse birkaç gün başka bir yerde kalınmalıdır.

Cevap: Selden sonra zemin ve yapı güvenli görülmeden eve girilmez, önce bilgi alınır.

Hatırla: bu konuyu Afet Anı ve Afet Sonrasında Yapılması Gerekenler başlığındaki sorulara geçmeden önce kısa bir kez daha gözden geçir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Sarsıntı boyunca sığınakta kalınır, sonra eşyayı bırakıp öğretmenin yönlendirmesiyle merdivenle çıkılır.

Örnek 2: Merdiven boşluğunda kalan çocuk

Deprem sonrası bir çocuk merdiven boşluğunda sıkışmış ve yaralanmış. Çevredeki büyükler ne yapmalı?

1. Önce kendi güvenliğini denetle, çöken bir duvarın altında kalma.
2. Çocuğun sesini duyup yerini belirle ve etrafını güvenceye al.
3. Hemen kaldırmak yerine 112 aranır ve durum bildirilir.
4. Çocuk sakin bir yere yatırılır ve üstü örtülür.
5. Kurtarma ekibi gelene kadar çevre boşaltılır.

Cevap: Çocuk kaldırılmaz, 112 aranır, çevre güvenceye alınır ve kurtarma ekibi beklenir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Yaşamda Uygulayalım

Öğrendiklerimizi günlük yaşamda nasıl kullanacağımızı birlikte görelim.

Özet

• Afetler önceden haber verilmeden olur.
• Depremde ilk on beş saniye yalnızca kendini korumakla geçer; sarsıntı durunca asansör değil merdiven kullanılır.
• Yangında alevin dibine söndürücü sıkılır, selde yükseğe çıkılır.
• Afetten sonra önce 112 aranır, yaralı yerinden oynatılmadan sakin bir yere yatırılır, çevre güvenceye alınır.
• Hasarlı duvar, tavan ve elektrik hattına yaklaşılmaz.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Asansöre binmek — neden yanlış: Elektrik kesildiğinde kabin sıkışabilir. Bu durumda kurtarma ekibinin gelmesi saatlerce sürer ve kişi tuvalete gidemez. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Yaralıyı hemen kaldırmak — neden yanlış: Yanlış taşınan bir yaralı, sakatlanabilir ya da iç kanama geciktirebilir. Önce 112 aranmalıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Hasarlı eve girmek — neden yanlış: Dışarıdan bakınca sağlam görünen bir binanın duvarı ve tavanı çatlamış olabilir. İçeri girmek tehlikelidir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Haberleri doğrulamadan paylaşmak — neden yanlış: Yanlış bilgiler insanları yardım olmayacak yere götürür. Doğruluğu belirsiz bilgiler paylaşılmamalıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Kaçarken eşya toplamaya çalışmak — neden yanlış: Zaman kaybı, asansörde sıkışma ve yaralanma riskini artırır. Kişi ve eşya sonra düşünülür. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Deprem sırasında masanın altına sığın ve kendini koru; ayağa kalkma. — doğru mu?
2. Asansör yerine her zaman merdiveni kullan, çünkü kabin sıkışabilir. — doğru mu?
3. Camların önünde, dolabın yanında ve çalışan bir ocakta durma. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Afet anındaki sıra şudur: sakin ol, kendini koru, çevreyi uyar, yardım iste. 2) Doğru. Acil yardım ve afet durumunda aranan numara 112'dir. 3) Doğru. Afet çantası, bir kişinin en az üç günlük ihtiyacını karşılayacak biçimde hazırlanır.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Bilim, Teknoloji ve Sanatın Günlük Yaşamdaki Yeri Bilim gözlem, soru ve deneyle güvenilir bilgi üretir; teknoloji bu bilgiyi hayatımızı kolaylaştıran araçlara dönüştürür; sanat ise duygularımızı ve kültürümüzü eserlerle yaşatır.
• Afet Öncesi Hazırlık Afet öncesi hazırlık, tehlikeyi önceden görüp önlem almaktır.
• Bilimsel Gelişmelerin Günlük Yaşama Etkisi Bilimsel gelişmeler gözlem, soru, hipotez ve deney aşamalarından sonra ortaya çıkar.